صفحه اصلي نقشه سايتپست الكترونيك
جستجوی پیشرفته جستجو در وب
از معلم خود ياد بگير و در زندگي به آن عمل كن. امام علي (ع)
سه شنبه ٠٤ تير ١٣٩٨
موقعیت : صفحه اصلی > اخبار > اخبار جديد 
اخبار > "برنامه معلم پژوهنده، به مثابه تجربه موفق نظام پژوهشي آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران در گسترش فرهنگ پژوهش و بهبود عمل حرفه اي كارگزاران تعليم و تربيت"


  چاپ        ارسال به دوست

نگاهی اجمالی به برنامه معلم پژوهنده(اقدام پژوهی) :

"برنامه معلم پژوهنده، به مثابه تجربه موفق نظام پژوهشي آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران در گسترش فرهنگ پژوهش و بهبود عمل حرفه اي كارگزاران تعليم و تربيت"

برنامه معلم پژوهنده، به مثابه تجربه موفق نظام پژوهشي آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران

در گسترش فرهنگ پژوهش و بهبود عمل حرفه اي كارگزاران تعليم و تربيت

 

پژوهشكده تعليم و تربيت  به نمايندگي از سوي وزارت آموزش و پرورش از سال تحصيلي 76- 1375 در اقدامي ابتكاري و نوآورانه كه مورد حمايت قاطع صاحبنظران تعليم و تربيت قرار گرفته است،به طور سالانه در سراسر كشور طرحي را اجرا مي كندكه به طرح  معلم پژوهنده معروف شده است.هدف ها از اجراي اين طرح عبارتند از:

  1. گسترش فرهنگ پژوهش در ميان معلمان و كارشناسان آموزش و پرورش
  2. اشاعه تصميم گيري مبتني بر پژوهش
  3. پرورش توانايي ها و مهارت هاي ذهني و عملي معلمان  در انجام تحقيقات
  4. رشد استعداد هاي پژوهشي فرهنگيان
  5. كاهش فاصله ميان تحقيقات رسمي دانشگاهي و حوزه اجرايي
  6. مستند سازي تجارب مفيد  آموزشی و تربیتی معلمان براي استفاده بوسيله ساير همكاران

در اين طرح، معلمان مدارس،كارشناسان و كارگزاران آموزش و پرورش سراسر كشور، به منظور بررسي و حل علمي و انديشمندانه مسايل و مشكلات كلاس درس و حوزه ي فعاليت خود،گزارش پژوهشي در قالب اقدام پژوهي[1] (پژوهش در عمل) تدوين می­نمايند.مهمترين زمينه­هايي كه معلمان و كارشناسان مي­توانند در چارچوب آن به اجراي پژوهش  بپردازند به مسايل و موضوعات مرتبط با كلاس درس، مدرسه، اداره آموزش و پرورش منطقه و اداره كل  آموزش و پرورش استان و حوزه ستادي وزارت آموزش و پرورش  مربوط مي­شود. برخي از مهم ترين زمينه هاي  پژوهش  در عمل   در كادر زير ارائه شده اند:

1- موضوعات مربوط به فرآيند ياددهي –يادگيري ، پيشرفت تحصيلي دانش آموزان و مسائل آنان،

2- روش­هاي نو و ابتكاري در آموزش مفاهيم ديني به دانش­آموزان

3- روش­هاي نو در آموزش رياضي، علوم و سواد خواندن(بررسي مسايل و مشكلات دانش آموزان در اين زمينه و ارائه راه­حل­هاي نو و ابتكاري ، به ويژه با توجه به نتايج مطالعه بين­المللي (PIRLSوTIMSS )

4- موضوعات مربوط به ارزشيابي از آموخته­هاي دانش­آموزان

5- روش­هاي نو و ابتكاري در استفاده از فناوري اطلاعات و تكنولوژي آموزشي در تدريس

6- موضوعات مربوط به فرآيند هاي كلاس درس (نحوه استفاده از همكاري ساير دانش­آموزان ، پويايي گروه)

7- روش­هاي نو و ابتكاري در آموزش مهارت­هايي نظير حل مساله و استدلال به دانش­آموزان و پرورش خلاقيت آنان

8- روش­هاي نو و ابتكاري در شناسايي مسايل عاطفي –رفتاري دانش آموزان و ارائه راه حل در اين زمينه

9- موضوعات مربوط به با نشاط سازي مدارس و كلاسهاي درس ،تحقق مدرسه زندگي

10- موضوعات مربوط به مديريت مدارس(بررسي مسائل و راه حل­ها) مواردي از قبيل : ارتقاء مشاركت اولياء دانش­آموزان در اداره امور مدرسه، بهبود فرآيند­هاي مديريت مدرسه، ارزشيابي عملكرد دبيران، روش هاي بهبود نظارت بر فعاليت­هاي آنان، ارتقاء جو مدرسه

11- موضوعات مربوط به بهبود فرآيند­هاي مديريت در ادارات مناطق ،ادارات كل آموزش و پرورش استان­ها و حوزه ستادي وزارت متبوع

 (مواردي نظير : بهبود فرآيند بهره وري ، تصميم گيري ، برنامه ريزي، نظارت بر عملكرد ها، مديريت مشاركتي ،ارزشيابي عملكرد، فرهنگ و جو سازماني، تكريم ارباب رجوع، مديريت زمان، كارآفريني،راه كارهاي افزايش انگيزه همكاران(اين موضوع هابراي كارشناسان شاغل در ادارات مناطق ، شهرستان ها و ادارات كل آموزش و پرورش استان ها و حوزه ستادي وزارت متبوع كه مايلند در برنامه معلم پژوهنده شركت نمايند پيشنهاد مي­شود)و ساير موضوعات انتخاب شده به ابتكار معلمان عزيز

 اقدام پژوهي(پژوهش در عمل)  يكي از انواع روش هاي تحقيق علمي است كه در آن محقق براي بهبود و بهسازي مستمر فعاليت­ها و فرآيندها يا حل يك مساله از مسائل حوزه كاري خود، به پژوهش عملي مي پردازد تا سرانجام وضعيت نامطلوب موجود رابه روش علمي به وضعيت مطلوب و مناسب تبديل كند.براي انتخاب راهكار مناسب ، اطلاعات لازم را جمع آوري نموده، اطلاعات را مرورمي نمايد تا بتواند  به راه حل مناسب دست بيابد . آن راه حل را به طور موقت اجرا مي نمايد و اجراي خود را ارزشيابي مي­كند. با توجه به اين موارد مشخص مي شود كه  فرآيند پژوهش در عمل  معمولا" داراي 7 مرحله اصلي است:

 1-تشخيص مساله و بيان روشن آن،

 2- يافتن راه مناسب پيشنهادي براي حل آن مساله

  3-اجراي موقتي  آن راه حل يا فعاليت جديد

 4- ارزيابي نتايج حاصل از اجراي موقت،

5-اصلاح راه حل،

6- اجراي راه حل اصلاح شده،

  7- ارزيابي نتايج حاصل از اجراي راه حل اصلاح شده.

چارچوب تهيه ي گزارش هاي پژوهش در عمل شامل اين موارد است :1-مقدمه، 2- بيان مسئله( توصيف و تشخيص مساله)،3- گرد آوري و تحليل اطلاعات،4- بيان راه حل­هاي پيشنهادي ،5- اجراي راه حل­ها، 6- ارزشيابي و اعتبارسنجی راه حل­هاي پيشنهاد شده،7-جمع بندی و نتیجه گیری، 8- فهرست منابع و مآخذ.

بر اساس برنامه ­ريزي هاي به عمل آمده توسط پژوهشكده تعليم و تربيت و پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، و به استناد فراخوان و شيوه نامه اجراي برنامه معلم پژوهنده كه به تاييد كميته مستند­سازي وزارت آموزش و پرورش رسيده،گزارش­هاي اقدام پژوهي (پژوهش در عمل)كه توسط معلمان تهيه مي­شود، در سه سطح بررسي مي شود:

  • در سطح آموزش و پرورش مناطق شهرستان­ها و نواحي (به وسيله كميته پژوهشي منطقه)
  • در سطح اداره كل  آموزش و پرورش استان (به وسيله شوراي تحقيقات آموزش و پرورش  استان)
  •  در سطح ملي (توسط  دبير خانه ملي برنامه معلم پژوهنده مستقر در پژوهشگاه).

بر اساس شيوه نامه فوق ،هر گزارش در هر كدام از سطوح بررسي(منطقه- استان- ملي)بايد توسط حداقل 2 و حداكثر 3 ارزياب متخصص بررسي شده و طبق كار برگ ارزشيابي ، ارزيابي شود.حتي گاه شرايط ايجاب مي كند كه معلم پژوهنده نسبت به ارائه شفاهي اثر خود در مقابل هيات داوران اقدام كند(نمونه اي از فراخوان و شيوه نامه هاي ارسال شده  به استان­ها به همراه كاربرگ هاي ارزشيابي گزارش هاي اقدام پژوهي در وب سايت پژوهشگاه قابل دسترسي است ). از  دوره  دهم برنامه معلم پژوهنده­، ارزشيابي و انتخاب آثار برتر،بر اساس رشته تحصيلي و موضوع تدريس معلمان پژوهنده صورت مي­گيردكه اين ابتكار سبب ارتباط موثر تر و كاربست جدي تر نتايج اقدام پژوهي شده است .

برنامه معلم پژوهنده با استقبال بسيار خوب  معلمان عزيز سراسر كشور مواجه شده به طوري كه در طول22 دوره اي كه از اجراي  اين برنامه مي­گذرد، تعداد استقبال كنندگان از اين طرح،بيش از 55 برابر افزايش را نشان مي­دهد. در جدول زير آمار تعداد كل معلمان شركت كننده در طرح معلم پژوهنده در 16دوره گذشته ذكر شده است. [اطلاعات مربوط به سال­های تحصیلی 91-90 الی 96-95 (یعنی 6 دوره) در اختیار واحد مستندسازی قرار نداشت]

 

ردیف

      سال تحصيلي

تعداد معلمان و فرهنگيان شركت كننده در برنامه اقدام پژوهي

1
 

76-75

914 نفر

2
 

77-76

980 نفر

3
 

78-77

2725 نفر

4
 

79-78

3600 نفر

5
 

80-79

5015 نفر

6
 

81-80

7770 نفر

7
 

82-81

10816 نفر

8
 

83-82

24825 نفر

9
 

84-83

42779 نفر

10
 

85-84

33602 نفر

11
 

86-85

29801 نفر

12
 

87-86

21541 نفر

13
 

88-87

19841 نفر

14
 

89-88

12894 نفر

15
 

90-89

16651 نفر


22

97-96

53123 نفر

جمع کل

286877 نفر

 

اطلاعات جدول فوق نشان مي دهد كه در طول 16 دوره  گذشته بيش از 286 هزار نفر از معلمان در برنامه اقدام پژوهي شركت كرده و بيش از 286 هزار گزارش اقدام پژوهي در باره مسائل و مشكلات كلاس هاي درس و ساير فرآيند هاي مهم دخيل در آموزش و پرورش توسط معلمان پژوهنده (مديران پژوهنده و كارشناسان پژوهنده )سراسر كشور تهيه شده است.علاوه بر اين اجراي اين طرح در سراسر كشور سبب شده 286 هزار نفر از معلمان و فرهنگيان سراسر كشور به صورت حضوري و غير حضوري در دوره هاي آموزش اقدام پژوهي شركت كنند و به اين ترتيب حجم عظيمي از فرهنگيان سراسر كشور با روش پژوهش در عمل،  به مثابه روش علمي شناسايي مسايل و مشكلات و حل و فصل آنها اشنا شده­اند. علاوه بر اين ده­ها همايش، سمينار علمي و ميز گردهاي پژوهشي در سراسر كشور درخصوص اين برنامه با حضور معلمان پژوهنده و استادان  تشكيل شده و اساتيد دانشگاه و معلمان پژوهنده در آن به ايراد سخن واشاعه يافته هاي پژوهشي و تبادل تجارب اقدام پژوهي خود پرداخته اند.

به نظر مي رسدطرح معلم پژوهنده توانسته بخش قابل توجهي از معلمان كشورمان را با مفهوم پژوهش، فرآيند بررسي علمي،استنتاج و فرضيه­­آزمايي آشنا كند و آمادگي لازم به منظور اجراي پژوهش­هاي جدي تر و تدريس موثر تر را در آنها ايجاد كند و نيز  بينش­هاي تازه اي در مورد فرايندهاي كلاس درس در اختيارآنها قرار دهد.

پژوهشگاه در راستاي گسترش فرهنگ اقدام پژوهي در بين فرهنگيان سراسر كشور،نسبت به تاليف و انتشار 3 كتاب با موضوع آشنايي مقدماتي با اقدام­پژوهي (پژوهش در عمل) همت گماشته و در چند سال اخير 5 ويژه­نامه پژوهشنامه آموزشي(ماهنامه خبري-آموزشي- پژوهشي شوراي تحقيقات وزارت آموزش و پرورش) را به موضوع معلم پژوهنده اختصاص داده و چاپ نموده است.علاوه بر اين تاكنون حداقل 10 پژوهش ملي يا استاني در خصوص تاثيرات برنامه معلم پژوهنده با تشويق و حمايت پژوهشگاه اجرا شده است. همچنين د ر چند سال اخير گزارش هاي مديريتي كامل و مفصل در خصوص نحوه ارزشيابي آثار معلمان پژوهنده سراسر كشور در هر برنامه به تفكيك استان ها توسط پژوهشگاه تهيه و به عنوان بازخورد به استان­ها ارائه شده است تا هر استان از وضعيت عملكرد معلمان پژوهنده ي خود در اين برنامه آگاه شود.همچنين به منظور مستند سازي و اشاعه مناسب گزارش­های اقدام پژوهی، نتايج خلاصه گزارش اقدام پژوهي معلمان پژوهنده برگزيده كشوري در چند سال گذشته در قالب مجموعه آثار،چاپ و منتشر شده  است .علاوه بر اين براي تقدير از زحمات و تلاش هاي معلمان پژوهنده برتر كشوري، همه ساله در مراسم بزرگداشت هفته پژوهش در وزارت آموزش و پرورش، لوح تقدير به امضاي وزیر محترم آموزش و پرورش و هديه مناسب به  معلمان پژوهنده برتر كشوري اهداء شده است.

برخي از معلمان پژوهنده بر اساس گزارش اقدام پژوهي خود، مقالات علمي تهيه نموده و به كنفرانس­هاي بين­المللي ارائه نموده اند.به حمد الهي اين مقالات از كيفيت خوبي برخوردار بوده و در كنفرانس هاي فوق پذيرفته شده­اند. در چند سال اخير نمونه­هاي فراواني از اين قبيل وجود داشته است، ولي به دليل كمبود بودجه، امكان حمايت جدي  از فعاليت­هاي چنين پژوهشگراني فراهم نشده است.

برنامه معلم پژوهنده يكي از مهمترين، معتبر ترين و مطمئن ترين راهكارهاي بهبود، اصلاح و تحول نظام آموزش و پرورش از طريق كاربست نتايج تحقيقات خود معلمان  است،از اينرو اطمینان داريم برنامه معلم پژوهنده به عنوان پيشاهنگ ارتقاءو توسعه علمي آموزش و پرورش،در صورت اجرایی شدن برنامه­های زیرنظام پژوهش و ارزشیابی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، با حمايت­هاي جدي وزارت آموزش و پرورش رو به رو خواهد شد و در آينده­اي نزديك شاهد جهش كيفي و كمي در جنبش پژوهشگري معلمان و توسعه علمي آموزش و پرورش ايران عزيز خواهيم شد.

 

 


1- Action research



دانلود فايل : mpajhoohandeh_final1.pdf ( 2009KB )


٠٩:٢٤ - چهارشنبه ٢٢ اسفند ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٥٨٥    /    تعداد نمایش : ٢٤٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




صفحه اصلي |تماس با ما|پست الكترونيك