صفحه اصلي نقشه سايتپست الكترونيك
جستجوی پیشرفته جستجو در وب
از معلم خود ياد بگير و در زندگي به آن عمل كن. امام علي (ع)
چهارشنبه ٣٠ آبان ١٣٩٧
موقعیت : صفحه اصلی > اخبار 
اخبار > " نشست ارائه يافته‌هاي طرح پژوهشي با عنوان: تدوين چارچوب راهنما براي آموزش شايستگي فني و حرفه‌اي به دانش‌آموزان متوسطه نظري"


  چاپ        ارسال به دوست

صبح امروز در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد:

" نشست ارائه يافته‌هاي طرح پژوهشي با عنوان: تدوين چارچوب راهنما براي آموزش شايستگي فني و حرفه‌اي به دانش‌آموزان متوسطه نظري"

نشست ارائه يافته‌هاي طرح پژوهشي با عنوان تدوين چارچوب راهنما براي آموزش شايستگي فني و حرفه‌اي به دانش‌آموزان متوسطه نظري با حضور حداکثری مدعوین محترم ، صبح امروز در سالن جلسات پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد.

در این نشست که اقای مهندس زرافشان معاون محترم آموزش متوسطه وزیر، مهندس آذرکیش مدیرکل دفتر آموزشهای مهارتی کاردانش وزارت آموزش و پرورش ، مهندس دوراندیش مدیرکل دفتر تألیف کتب فنی حرفه ای و کادانش ،مهندس نفیسی ناظر محترم ، دکتر نویدی و دکتر خلاقی مجریان محترم طرح ،مدیران و کارشناسان اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران و شهرستانهای تهران و همچنین تعدادی از مدیران محترم هنرستانهای فنی حرفه ای و کاردانش مناطق مختلف شهر تهران نیز حضور داشتند؛ ابتدا دکتر احد نویدی مجری محترم طرح گزارش مختصری در مورد اهداف و یافته های پژوهشی این طرح ارائه نمود و در ادامه آقایان مهندس زرافشان ، مهندس دوراندیش ، دکتر خلاقی، مهندس آذرکیش هر یک بطور مبسوط در مورد موضوع جلسه اظهاراتی را بیان داشتند.

 سایر حضار محترم جلسه نیز با اظهار نظر و پرسشهایی که مطرح نمودند به جلسه گرمی و رونق خاصی بخشیدند و در نهایت جلسه با جمع بندی اقای دکتر نویدی و اعلام آمادگی برای پاسخگویی به هرگونه ابهامات در خصوص طرح پژوهشی مد نظر، یک ساعت دیرتر از زمان پیش بینی شده خاتمه یافت.

ذیلاً گزارش مختصر دریافتی  از مجری محترم طرح پژوهشی مذکور تقدیم علاقمندان می گردد:

تدوين چارچوب راهنما براي آموزش مهارت فني و حرفه‌اي به دانش آموزان شاخه نظري

اين مطالعه با پژوهش‌هاي تيپيكال متفاوت است و شايد بتوان آن را «تفسير و تفصيل سياست» و گامي در راستاي برنامه ريزي تلقي كرد. حاصل اين مطالعه، چارچوب يا "راهنماي عملي آموزش مهارت فني و حرفه‌اي به دانش‌آموزان شاخه نظري" است.

براي تدوين چارچوب راهنماي آموزش مهارت  فني حرفه‌اي به دانش‌آموزان شاخه نظري، تعداد 25 نفر از صاحب‌نظران، 30 نفر از مديران هنرستانها و دبيرستانها،  10 نفر از دبيران و هنرآموزان و 10 نفر از اولياي دانش آموزان در يك مصاحبه حضوري شركت كردند. اين مطالعه ماهيتاً يك مطالعه كيفي است كه از طريق تبيين شرايط اجتماعي- اقتصادي كشور، مرور ادبيات مربوط و بررسي تجارب ايران و دو كشور نسبتاً موفق(استراليا و سنگاپور) انجام شد. چارچوب راهنما با استفاده از تركيب ايده‌ها و نظرات، تدوين شد. اين چهارچوب با ملاحظه بافت و درونداد موردانتظار پيشنهاد شد و به عنوان دستورالعمل كلي براي فراهم ساختن فرصت‌هاي يادگيري ناظر بر محتواي فني و حرفه‌اي، روش‌هاي فعال يادگيري و كارهاي عملي، در دسترس برنامه‌ريزان و مجريان آموزش و پرورش قرار داده مي‌شود.در واقع، اين چارچوب بخشي از برنامه‌ريزي درسي و مقدمه برنامه درسي تفصيلي است.چارچوب راهنماي آموزش مهارت فني و حرفه‌اي به دانش‌آموزان شاخه نظري شامل 15 مؤلفه(منطق و چرايي؛ اصول حاكم بر برنامه؛ اهداف؛ قلمرو و جهت‌گيري محتوا؛ روش‌هاي آموزشي- تربیتی وفعاليت‌هاي يادگيري؛ گروه‌بندي دانش‌آموزان؛ موادآموزشی و منابع يادگيري؛ ارزشیابی پیشرفت تحصیلی وتربیتی؛ منابع مالي؛ منابع انساني؛ مكان؛ زمان؛ امكانات مورد نياز؛ مجری آموزش و تشکیلات؛ استلزامات و پشتیبانی برنامه) استكه شرح تفصيلي آن در فصل سوم اين گزارش ارائه شده است. چهارچوب پيشنهادي بر خط مشي«حرفه‌اي‌سازي»[1]آموزش متوسطه مبتني است كه در احكام  اسناد بالادستي مستتر است.

1- منطق و چرايي اتخاذ خط مشي

  • الزام اسناد بالادستي.
  • بديلي براي مديريت گرايش‌ها و كمك به هدايت تحصيلي.
  • راهي براي حرفه‌اي سازي آموزش متوسطه و گسترش TVET

Expanding TVET at the Secondary Education Level(2013)

 

2- اصول حاکم بر طراحی و اجرای برنامه

2-1- واقع گرایی در طراحی و اجرای برنامه و پرهيز از بلند پروازي

2-2- نگاه همه جانبه در طراحی و اجرای طرح(ملاحظات مربوط به بافت فرهنگي- اقتصادي حاكم)

2-3- انعطاف پذیری(در محتوا، روش، ارزشيابي، مجري، مكان، زمان و...).

2-4- مشارکت و همكاري گروه‌های ذی‌ربط و ذی‌نفع (اوليا، بنگاه‌های توليدي و خدماتي و...).

 2-5- توجه به نیازهای عمومي  دنياي کار از طريق برقراري ارتباط دو طرفه ميان مدرسه و محيط كار.

2-6- ایجاد فرصت‌های یادگیری عملی و پرهیز از مدرك گرایی

2-7- اجرای گام به گام و گسترش تدریجی با چشمداشت به تعميم و فراگیر ساختن اجراي برنامه.

2-8- تأمین منابع مالی، سخت افزاری و نرم افزاری اجرای طرح توسط دولت(در راستاي حق تعليم و تربيت).

2-9- مبتني بودن بر اصل بهره‌وری و پرهيز از ايجاد ساختار وتشكيلات جديد.

3- اهداف

3-1- افزایش اهمیت و نقش آموزش و پرورش در توسعه اقتصادی و اشتغال

3-2- فراهم ساختن فرصت كسب تجربه، فهم و درك اوليه از دنياي كار و مشاغل براي دانش‌آموزان

3-3- تقویت روحیه کار، تلاش، مسئولیت پذیری و خودکارآمدی در دانش آموزان

3-4- ایجاد فرصت برای توسعه ظرفيت‌ شخصي، خودآگاهي و کشف توانمندی‌ها‌ و علايق دانش‌آموزان.

3-5- ایجاد زمینه برای ارتباط میان مدرسه و محیط کار و آمادگی برای کسب درآمد

3-6- زمینه سازی و کمک به توسعه اشتغال و کاهش نرخ بیکاری

4- محتوا

محتواي آموزشي تجويز شده قطعاً  فني و حرفه‌اي است كه از محتواي آموزشي شاخه‌هاي فني و حرفه‌اي و كاردانش قابل انتخاب است. يعني، محتوا مي­تواند از استانداردهاي مهارت در شاخه كاردانش (استانداردهای کوتاه مدت و تعدیل و تطبيق شده متناسب با شرايط گروه هدف) انتخاب شده يا با استفاده از روشهاي تدوين محتوا در آموزش فني و حرفه­اي تدوين گردد.

5- روش‌هاي آموزشي- تربیتی(فعاليت‌هاي يادگيري)

برنامه‌ريزان و مجريان برنامه به اصول حاكم بر فراهم كردن فرصت‌هاي يادگيري و انتخاب راهبردهاي آموزش- يادگيري براي پرورش شايستگي‌هاي فني‌ حرفه‌اي متعهد خواهند ماند. بنابراين، بركاربرد روش‌هاي فعال(آموزش گروهي، تلفيقي، تمرين عملي در موقعيت واقعي، شاگردمحور، پروژه‌محور)و يادگيري عميق‌تر تأكيد مي‌شود.

6- گروه‌بندي دانش‌آموزان

گروه بندي دانش‌آموزان تابع نوع، مكان، زمان و مجري آموزش خواهد بود. در صورتي كه آموزش در هنرستان يا گارگاه‌هاي وابسته به سازمان آموزش فني و حرفه‌اي وابسته به وزارت كار ارائه شود، گروه‌بندي فراگيران(هرگروه 15 تا 20 نفر) مقرون به صرفه خواهد بود.

7- مواد آموزشی و منابع يادگيري

انتخاب يا توليد بسته‌هاي آموزشی و منابع يادگيري تابع نوع و استانداردهاي آموزش مهارت(شبيه استانداردهاي آموزشي شاخه كاردانش) خواهد بود.  اهتمام به توليد بسته‌هاي آموزشي متنوع و چندرسانه‌اي مورد تأكيد است. اين بسته‌هاي آموزشي از طريق تعدیل و متناسب سازي استانداردهای مهارت با شرايط گروه هدف تدوين خواهد شد.

8-ارزشیابی پیشرفت تحصیلی وتربیتی

هدف ارزشیابی در این برنامه اطمینان از دستیابی به هدف‌های برنامه است، لذا باید تلاش شود شیوه ارزشیابی به گونه‌ای باشد که از مدرک گرایی اجتناب شده و فعالیت مهارت آموزی بخوبی انجام شود. به‌ همین دليل، ارزشيابي پيشرفت تحصيلي، بر سنجش شايستگي محور(مطابق استاندارد مهارت) مبتني خواهد بود.

9- زمان آموزش

بین 200 تا 300 ساعت براي آموزش يك مهارت مورد نياز است. اين زمان (هرسال 100 ساعت)، درنوبت دوم یا روزهاي پنجشنبه و يا در طول تابستان، قابل تخصيص است.ارائهآموزش در دوره دوم متوسطه(پايه‌هاي 10 تا 12) خواهد بود.

10-مکان (فضای آموزشی)

10-1- فضای درون مدرسه (شامل کارگاه های داخل مدرسه)

10-2- کارگاه‌های آموزشی متمرکز در دبیرستان‌های محوری

10-3- فضای برون مدرسه ( شامل کارگاه آموزشی  در مدارس فنی و حرفه ای و کاردانش یا سازمان فنی و حرفه ای

10-4- فضای برون مدرسه در محیط کار (کارگاه های واحدهای اقتصادی در بخش خصوصی و دولتی)

11- امکانات مورد نیاز

  • امکانات کارگاهی مدارس فنی و حرفه‌ای
  • امکانات فنی و کارگاهی موسسات تولیدی و خدماتی دولتی و خصوصی داوطلب
  • امکانات کارگاهی سازمان فنی و حرفه‌ای کشور
  • کارگاه مهارت آموزي در دبیرستان
  • امکانات و منابع نرم افزاری

12- منابع مالی

منابع مالی مورد نياز آن باید با تصویب مجلس توسط دولت تأمین شود. پیش بینی می شود به شرط وجود فضا و تجهيزات و با فرض گروه‌بندي 20 نفره ، حدود 400 تا 600 هزار تومان براي آموزش مهارت به هر دانش‌آموز مورد نياز است.

13-منابع انسانی

13-1-  مربيان و هنرآموزان شاغل در هنرستانهاي فني و حرفه‌اي وکاردانش

13-2-  مربیان شاغل در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای

13-3- دبیران فنی آزاد بصورت پاره وقت

13-4- صاحبان كسب و كار در بخش خصوصي.

13-5- در بلند مدت و با فراگیر شدن طرح، تربیت دبیران فنی برای اجرای طرح آموزش یک مهارت

14- مجری  و تشکیلات اجرایی

 طرح آموزش مهارت به دانش‌آموزان شاخه نظري بايد با بضاعت نرم افزاري و سخت افزاري دولت سازگار باشد. در شرايط حاضر امكان ايجاد تشكيلات جديد وجود ندارد. بنابراين، استفاده از ظرفيت تشكيلات موجود هم  ممكن است و هم مطلوب. در سطح وزارت، معاونت آموزش متوسطه و مدیریت آموزش نظری مسئولیت مستقیم اجرای طرح را برعهده خواهد داشت و در سطوح استان و شهرستان نیز معاون و کارشناس آموزش متوسطه مسئول اجرای برنامه خواهند بود.

15-استلزامات و پشتیبانی برنامه

15-1- تأمين منابع مالی، تجهیزاتی و فضای آموزشی

15-2- جلب پشتیبانی و حمایت جامعه و اولیا دانش آموزان از طریق اطلاع رساني و توجيه اوليا و دانش‌آموزان

15-3- جلب پشتیبانی و حمایت موسسات آموزشی فنی و حرفه‌ای دولتی و خصوصی

15-4- پشتیبانی و حمایت حقوقی با استفاده از قدرت قانونگزاری مجلس و تصویب قوانین مورد نیاز

15-5- پشتیبانی علمی و پژوهشی از طریق پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش

15-6- پشتیبانی سازمانی و تشکیلاتی با ایجاد کمیته‌هایي با مشارکت نهادها و سازمانهای ذیربط و ذینفع

15-7- آموزش و توجیه نیروهای اجرایی و گروه‌هاي ذي‌نفع

15-8- امكان سنجي(برآورد امكانات و منابع براي اتخاذ تصميم در خصوص شيب گسترش)

نتيجه‌گيري

تعیین اصول برای طراحی و اجرای برنامه درسی آموزش یک مهارت فنی و حرفه­ای به دانش‌آموزان شاخه نظري از آنجا ضرورت می‌یابد که اولاً برنامه‌ریزان و مجریان را برای فهم، برنامه­ریزی و اقدام متناسب با چالش‌هاي پیش رو آماده می­کند. ثانیاً، هماهنگی لازم را در برنامه ریزی و اجرا فراهم می سازد. در این راهنما، رعايت اصول نه‌گانه ضروري ديده شده است که مهمترین آنها واقع گرایی، انعطاف پذیری، جلب مشارکت و همکاری گروه‌های ذی‌ربط و ذی‌نفع، اجرای گام به گام و تأمین منابع است. شايد بتوان گفت یکی از عوامل شکست سياست‌ها و طرح های پیشین(نظير طرح كاد و مدارس تجربي)، آرمان گرایی و غفلت از واقعیت‌های موجود جامعه بوده است. بيان اهداف آرماني آميخته به شعارهاي پوپوليستي آسان است ولي، پذيرفتن تعهد نسبت به تحقق اهداف تنها زماني معقول است كه اهداف برنامه متناسب با بضاعت و منابع نرم افزاري و سخت افزاري تعيين شوند. لذا در طراحی و تدوین برنامه اجرایی باید ابتدا واقعیت‌های موجود جامعه اعم از مناسبات اقتصادی، بافت فرهنگی- اجتماعی و سیاسی، را شناسایی و درنظر گرفت. برای مثال، بايد ديد چه ظرفیت‌هايي برای مهارت آموزی در کشور وجود دارد و چه مهارت هایی را با امکانات موجود می توان آموزش داد؛ شرايط اجتماعي و فرهنگي تا چه اندازه مساعد است؛ اولیا و دانش آموزان در شرایط موجود اجتماعی و فرهنگی تا چه اندازه گرفتار تب كنكور هستند و تا چه اندازه برای دریافت آموزش مهارت در شاخه نظری آمادگی و علاقه نشان خواهند داد؛ دولت برای آموزش مهارت فني و حرفه‌اي چه امکانات و منابع مالی و انسانی در اختیار دارد و تا چه اندازه می تواند دامنه این آموزشها را گسترش دهد. توجه به این واقعیت ها می‌تواند برنامه ریزان را در تدوین و اجرای یک برنامه واقع بینانه کمک كند. با توجه به گوناگونی مهارت‌ها و تنوع اقلیمی و فرهنگی در ایران و تفاوت در شرایط و امکانات در نقاط مختلف کشور از یک سو و تغییرات سریع در مهارت‌ها و شیوه‌ها و فرصت‌های یادگیری، رعایت اصل انعطاف پذیری در طراحی و اجرای برنامه ضرورت دارد. رعايت اصل «انعطاف‌پذيري» كمك مي‌كند كه آموزش مهارت فني و حرفه‌اي به دانش‌آموزان شاخه نظري به فراهم شدن شرايط ايده‌آل مشروط نشود و از طرف دیگر، نسخه ثابت و یکسانی برای کل کشور تجويز نشود بلکه از تمرکز گرایی در برنامه‌ريزي و اجرا پرهیز شده و براساس شرایط وفرصت‌های موجود در هر منطقه آموزشی، اقدام شود.همچنين، در چند سال اول، بايستي شركت دانش‌آموزان در برنامه موردنظر بصورت داوطلبانه و براساس علايق آنان باشد.البته، ضمن اجراي برنامه مي‌توان براي فراهم شدن شرايط مطلوب وگسترش دامنه اجرا تلاش كرد. در واقع، اين برنامه بر «تقاضاي اجتماعي» مبتني خواهد بود. رعايت اين اصل با توجه به شرايط سياسي- اجتماعي جامعه و ماهيت گروه هدف كه مسير اصلي آنان دانشگاه و تحصيلات عالي است، اجتناب ناپذير است. بنابر شواهد و  تجارب حاصل از اجراي طرح‌هاي قبلي، پیش بینی می شود، هرگونه تحميل و اجبار از طرف دولت برای اجرای این برنامه در آموزش نظری به ايجاد تنش‌هاي اجتماعي و مقاومت از طرف دانش‌آموزان و اولياي آنان منجر بشود. همچنین، محدود بودن منابع و امكانات و آمادگي وزارت آموزش و پرورش ايجاب مي‌كند كه اجرای برنامه گام به گام و گسترش آن تدریجی باشد.لازم است برنامه  در مقياس كوچك آغاز و بتدريج گسترش و تعميم ‌يابد. يكي از عوامل عمده ناكامي طرح كاد و تضعيف برنامه شاخه كاردانش، تعميم دفعتي و زودهنگام برنامه به كل جمعيت هدف بود.اگر قرار باشد در هر سال بيش از 600 هزار دانش‌آموز شاخه نظري تحت پوشش برنامه مورد نظر قرار بگيرند، وزارت آموزش و پرورش با كمبود منابع نرم افزاري و سخت افزاري مواجه مي‌شود كه پيامد طبيعي آن افت شديد كيفيت آموزش و لوث شدن برنامهخواهد بود.

باوجود اين، اهتمام براي فراگير ساختن برنامه در یک فاصله زمانی مورد تأكيد است. به موازات فراهم شدن منابع بيشتر و كسب تجارب فزونتر، مي‌توان به پوشش كامل همه آحاد گروه هدف همت گماشت. شايسته است تدابيري اتخاذ شود كه دانش‌آموزان به‌صورت دروني براي كسب مهارت و بالا بردن توانایی خود برانگيخته شوند و جاذبه مدرك و گواهي به حداقل ممكن تقليل يابد. اين امر زماني ممكن خواهد شد كه كيفيت آموزش مهارت تضمين شود و فايده اين آموزش براي خانواده‌ها قابل درك و ملموس باشد. براساس قانون اساسی و در راستاي حق تعليم و تربيت، آموزش مهارت فني و حرفه‌اي به عنوان حق مسلم دانش‌آموز ايراني تلقي مي‌شود. بنابراين، اصل رایگان بودن مورد تأكيد قرار گرفته و تامین منابع مالی، انسانی و امکانات موردنیاز برای آموزش به عهده دولت جمهوري اسلامي گذاشته شده است. مسئوليت اصلی اجراي برنامه به عهده وزارت آموزش و پرورش است. اما، مشاركت‌ سایر وزارتخانه ها و بخش‌هاي دولتي، تعاوني، خصوصي و اولياي دانش‌آموزاندر اجرای برنامه ضروری است.

اصل توجه به نیازهای عمومی بازار و محیط کار  از اصول دیگر حاکم بر برنامه ریزی و اجرای آموزش مهارت است. این اصل بر اصل واقع بيني متكي است. با توجه به مجموعه شرايط موجود، نمي‌توان دانش‌آموزان شاخه نظري را در كانال باريك مهارت آموزي تخصصي هدايت كرد. بنابراين، در اينجا، هدف نظام آموزشي، هدايت افراد به اشتغال در مشاغل مرتبط با مهارت كسب شده نيست بلكه فراهم كردن فرصت‌هايي براي «كسب تجارب عمومي ناظر بر دنياي كار» است. در واقع، در اينجا هدف آموزش انتقال مستقيم به بازار كار نيست بلكه هدف آن كسب تجارب اوليه و آشنايي با دنياي كار و آماده كردن دانش‌آموزان براي آموزش حرفه‌اي فشرده در مرحله بعدي است. براساس رويكردهاي جديد در آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي و با توجه به شرايط گروه هدف كه مفروضه ادامه تحصيل در دوره‌‌هاي آموزش عالي در باره آنها پذيرفته شده است و نيز با توجه به تنوع و تغییر مهارت‌ها و مشاغل، متناظر ساختن مهارت‌ها بر مشاغل خاص و  موجود در بازار كار نه تنها مفيد نيست بلكه عملاً  غير ممكن است.

*** اسلاید ارائه شده در این نشست در فایل ضمیمه برای علاقمندان قابل مشاهده و مطالعه میباشد***


[1] .vocationalisation policy



دانلود فايل : maharat_nazari.pdf ( 425KB )


١٤:١٨ - چهارشنبه ١٤ شهريور ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٤٦٦    /    تعداد نمایش : ٣٠٨


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




صفحه اصلي |تماس با ما|پست الكترونيك