صفحه اصلينقشه سايتپست الكترونيك
جستجوی پیشرفته جستجو در وب
از معلم خود ياد بگير و در زندگي به آن عمل كن. امام علي (ع)
جمعه ١١ مهر ١٣٩٩
موقعیت : صفحه اصلی > اخبار 
اخبار > " نشست هماهنگی و تبیین برنامه توسعه مدرسه پژوهنده از برنامه های تحولی وزارت آموزش و پرورش "


  چاپ        ارسال به دوست

در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد:

" نشست هماهنگی و تبیین برنامه توسعه مدرسه پژوهنده از برنامه های تحولی وزارت آموزش و پرورش "

 

 

 

نشست هماهنگی و تبیین برنامه توسعه مدرسه پژوهنده که یکی از برنامه های تحولی وزارت آموزش و پرورش برای اجرا در سال 1400-1399 است در روز دوشنبه مورخ 99/6/3 از ساعت 10 الی 12:30 در سالن جلسات  پژوهشگاه با حضور نمایندگان معاونت ها و سازمان های حوزه ستادی وزارت متبوع  و ادارات کل آموزش و پرورش شهر تهران و شهرستان های استان تهران برگزار شد.

در این نشست آقای دکتر کریمی –رئیس پژوهشگاه -ضمن بیان اهداف و ابعاد برنامه توسعه مدرسه پژوهنده بیان داشت: اجرای سند تحول و برنامه های بسته تحولی در سال 1400-1399 جزء مأموریت های وزارت آموزش و پرورش  است و در زیرنظام پژوهش، عملیاتی شدن بسته تحولی مدرسه پژوهنده  ( مدرسه به مثابه سازمان پژوهنده و یادگیرنده ) در دستور کار قرار گرفته است. گزیده ای از سخنان وی در توضیح و تبیین برنامه توسعه مدرسه پژوهنده به شرح زیر است:

      مدرسه به منزله کانون  اصلی تعلیم و تربیت، خط مقدم آموزش و تربیت است و تقويت  عناصر فعال در مدرسه و فرايندهاي آموزشي مدرسه از مهمترين اولويت هاي تحول و توسعه آموزشي است. یکی از وظایف اصلی مدرسه در دنیای امروز، آموزش مهارت پرسشگری، حل مسئله و پژوهشگري به دانش آموزان است . بدون مهارت پرسشگری ،دست یافتن به خمیرمایه تفکر و اندیشه امكان پذير نیست .با توجه به اقتضائات دنیای امروز، گسترش بیش از پیش فضای مجازی که به زندگی مجازی و زندگی دوم هم بسط یافته و مواجهه گريزناپذير فرد با انبوهی از اطلاعات در کسری از زمان که به چالش های نظری و عملی منجر خواهد شد، ضرورت دارد که نظام های تعلیم و تربیت به جای آموزش دانش جزیی وابسته به محتوا که تاریخ مصرف  محدودی خواهد داشت، به آموزش و یادگیری شایستگی ها و دانش فارغ از محتوا ، دانش روندها ، قوانین ، اصول و تعميم ها و آموزش نگرش مثبت ، سازنده و اخلاقي  روی آورند که از طول عمر بیشتر و ماندگاری و قابلیت تعمیم پذیری افزون تري برخوردار است.

 در این راستا یکی از ضروری ترین شایستگی هاي قابل آموزش در مدارس ، دانش و توانش  بهره گیری از تفکر و تعقل، پژوهشگری، پرسشگری و کنجکاوی در بررسي و نقد پدیده هاي دنیای پیرامون است .در عصر جديد چنين انگاره هايي  باید سرلوحه آموزش مدارس قرار گیرد.تحول و توسعه نظام آموزش و پرورش بدون تحول و توسعه مدارس و ارتقاء مدرسه به سطح سازمان یادگیرنده ،خودراهبر، خود تنظیم ، سازمان پژوهنده و سازمان فکور میسر نیست و برنامه های تحولی تعلیم و تربیت اگر از بستر مدرسه عبور نکند و به زبان عملیات مدرسه ای ترجمه و تفسیر نشود، ابتر و بلااثر خواهد ماند .

 اگر قرار است آحاد جامعه به شایستگی هایی نظیر توانش حل مسئله یا تصمیم گیری عقلاني یا پژوهشگری یا تفكر انتقادي و خلاقیت دست یابند، ضروري است  این شایستگی ها در قالب عملیات اجرایی-آموزشی قابل انجام در سطح مدرسه، عملیاتی شوند.

یکی از ایده ها و مفاهیم بلند سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و برنامه های زیرنظام پژوهش و ارزشیابی سند تحول، این مفهوم است که مدرسه به عنوان کانون دانایی محله  پيرامون ، سازمان یادگیرنده  و  پژوهنده، نقش فرهنگی و اجتماعی خود را در عرصه تحول و توسعه اجتماع پیرامون به نحو موثرتری ایفا کند و رابط بین حال و آینده باشد.در این راستا ضرورت دارد مولفه های نقش آفرین در مفهوم مدرسه به مثابه سازمان پژوهنده، نظير  معلم، مدیر مدرسه، دانش آموز ، فرهنگ سازمانی مدرسه، نظام ارتباطي مدرسه ، جو فرهنگی مدرسه،مراكز پژوهشي و دانشگاهي فعال در عرصه توليد و انتقال دانش،تشكل هاي علمي و پژوهشي معلمان ، روش های آموزشی مدرسه، به خصوص روش پژوهش محوری، مشارکتی و آموزش و یادگیری مبتنی بر کندوکاو و جستجوگری، در تقسیم کار موثر در مسير دست يابي به برايندهاي مطلوب آموزشی و تربیتی، مجددا سازماندهي شوند.

مدرسه پژوهنده نقطه تلاقي و حاصل جمع فعالیت های پژوهشی معلم، دانش اموز، مدیر مدرسه ، پژوهشگران حرفه ای و كارگزاران فكور است که در آن یادگیری اثربخش در چارچوب رویکرد فرهنگی- تربیتی- پژوهشی حاكميت دارد و هدف آن تربیت دانش آموز دارای تفکر انتقادی، برخوردار از شایستگی های پژوهشگری  و پرسشگری و دارای شایستگی های خودارزشیابی و خودتنظیمی در ساحت های تربیت است.

 توسعه فرهنگ پژوهش یکی از وظایف و کارکردهای اساسی نظام پژوهشی وزارت آموزش و پرورش است كه به منزله بعد عاطفی و فرهنگی تحقق نظام پژوهشی عمل مي نمايد و پويايي هاي آن را تضمين مي كند. اگر عملياتي شدن نظام مديريت پژوهشي در اموزش و پرورش را بعد سخت افزاري و ساختاري در نظر آوريم، وجه نگرشي و نرم افزاري توسعه سامانه تحقيقات، شكل گيري و ترويج موثر افكار، انديشه ها و منظومه  باورها در باره دانش و اگاهي هاي پژوهشي در بين  معلمان و دانش آموزان  خواهد بود.

اجرايي شدن نظام تحقيقات در اموزش و پرورش ،بدون تحقق مدرسه پژوهنده و بدون درنظر گرفتن نقش مهم معلمان و دانش آموزان در ارتقا و توسعه شایستگی های پژوهشگری ، ورود الگوي آموزش  پژوهش محور به متن آموزش های مدرسه ای ، رسمیت بخشیدن به پژوهش هاي دانش آموزي ، تقویت پژوهش های معلمان و پژوهش سراهای دانش آموزی ،توسعه و تحكيم انجمن های علمی پژوهشی معلمان، تقويت فعاليتهاي پژوهشي معلمان پژوهنده و کارگزاران فکور و نيز ترويج گفتگوي موثر و انتقادي بين پژوهشگران حرفه اي و نيروهاي عملياتي مدرسه  صورت نخواهد گرفت.

با عنایت به توصیه های مقام معظم رهبری و لزوم تحقق مفاد بیانیه گام دوم معظم له و تصریحات دقیق و متعدد اسناد بالادستی (سند تحول و برنامه زیرنظام پژوهش و ارزشیابی) و سیاست های ابلاغی وزیر محترم در مجلس شورای اسلامی مبنی بر لزوم تعمیق و توسعه فرهنگ پژوهش و اهمیت و ضرورت توسعه پژوهش­ های دانش آموزی و نقش این امر در پرورش پژوهشگران آتی کشور، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش  -به عنوان  نهاد مسئول امر  پژوهش در  وزارت آموزش و پرورش و متولي اجرايي كردن برنامه هاي زير نظام پژوهش و ارزشيابي سند تحول بنيادين آموزش و پرورش  را بر آن داشت تا  در راستای انجام وظایف ذاتی و توسعه فرايندهاي مديريت پژوهش و بهبود چرخه پژوهش در آموزش و پرورش كشور،برنامه های بسته پيشنهادي تحولي  برای اجرا در سال­هاي 1399 و 1400   را به  توسعه مدرسه به مثابه سازمان پژوهنده اختصاص دهد.

مدرسه پژوهنده عنوانی کلی برای دربرگرفتن مجموعه ای از  برنامه ها و  اقدامات اساسی زیرنظام پژوهش و ارزشیابی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است که به امر پژوهش در مدرسه و نقش مدرسه به مثابه سازمان یادگیرنده (سازمان پژوهنده و سازمان آموزشی علمی و فرهنگی) و نیز نقش و کارکردهای اجزای مدرسه ( معلمان، دانش آموزان؛ کارکنان و مدیر مدرسه ) و برنامه های درسی و آموزشی رسمی و فوق برنامه  مربوط می گردد.

 مدرسه پژوهنده ، مدرسه یادگیرنده  حرفه ای اثربخش است که رویکرد حاکم برآن فرهنگی- تربیتی- پژوهشی است و تمامی عناصر آن با مشارکت جمعی در مسیر تربیت دانش آموزانی با تفکر خلاق و نقاد، پژوهشگر، پرسشگر، خود ارزیاب و خود شکوفا در همه ساحت های تعلیم و تربیت مطابق با اهداف سند تحول بنیادین  سازمان یافته اند. چنین مدرسه ای نقطه تلاقی تلاش های پژوهشی معلمان،پروژه های مطالعاتی و پژوهش دانش آموزان و پژوهش های پژوهشگران حرفه ای است که تضمین کننده کیفیت فرآیند یاددهی و یادگیری می باشد.تحقق مدرسه پژوهنده مستلزم این است که ارکان و اجزای  مدرسه، در چارچوب مفهوم سازی مدرسه پژوهنده براساس مفاد و ادبیات سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و  زیرنظام پژوهش و ارزشیابی، نقش خود را در این عرصه ایفا کنند.

 اگر معلم پژوهنده، مدیر پژوهشگر و برنامه درسی پژوهش محور را سرآغاز فرآیند توسعه مدرسه پژوهنده در نظر آوریم، می­توان گفت آموزش پژوهش محور که به وسیله معلم فکور و پژوهنده و بر بستر برنامه درسي پژوهش محور به کار گرفته می شود و در فضای روانی و جو مدرسه که به وسیله مدیر پژوهنده  تدارک دیده شود، و با پشتیبانی مدیریت پژوهشی ملی همراه می شود، به تربیت و شکل گیری دانش آموزان پژوهنده منجر خواهد شد و با مشارکت و همفکری مراکز پژوهشی نظیر پژوهشگاه ها ، پژوهش سراها، مراکز رشد فناوری و شرکت های دانش بنیان، و پژوهشگران،  زمینه توسعه مدرسه پژوهنده فراهم می گردد.

پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با همراهي بخش تحقيقات ادارات كل آموزش و پرورش استانها در راستاي ماموريت­ هاي خود در سال­هاي گذشته، برنامه­ ها و فعاليت ­هاي گوناگوني را در راستای توسعه پژوهش و پژوهشگري در مدارس انجام داده است که از جمله آنها می­توان به برنامه معلم­ پژوهنده( اقدام ­پژوهي)، جشنواره تقدير از پژوهشگران برتر و دانش ­آموز­ان پژوهشگر برتر و مواردی از این قبیل اشاره داشت. اما آنچه مطالبه اسناد تحول بنيادين است، فراتر از اين اقدامات است. لذا در نظر است با توجه به تصويب زيرنظام پژوهش و ارزشيابي و در راستاي پياده ­سازي برنامه ­هاي زيرنظام ­هاي سند تحول بنيادين، برنامه­ ها و اقدامات كلاني را در خصوص توسعه پژوهش و پژوهشگري در تار و پود نظام آموزشي برنامه­ ريزي و به اجرا در­آيد. يكي از اين برنامه­ هاي كلان، توسعه مدارس پژوهنده (مدرسه به مثابه سازمان­ پژوهنده) در سطح آموزش و پرورش است. منظور اصلي از اين عنوان، آن است که تمام مدارس موجود در آموزش و پرورش به مدارس پژوهنده تبديل شوند. بي­شك تحقق اين امر، مستلزم حمايت وپشتيباني پژوهشگران و صاحب­نظران  است.منظور از مدرسه پژوهنده، مدرسه ­اي است كه تمرکز اصلی تمام فرايندها و فعاليت­ هاي آن، بخصوص فرايند ياددهي يادگيري، مبتني بر پژوهش بوده و آموزش پژوهش­ محور، معلم پژوهنده، مدیرپژوهنده، فرهنگ و ساختار پژوهشي و ارزشيابي پژوهش ­محور، مبناي عمل مدرسه است.

 استقرار و پياده­ سازي يا توسعه مدارس پژوهنده يكي از ضرورت­هاي تحول اساسي در آموزش و پرورش است. چرا كه پژوهش و پژوهشگري به عنوان زيرساخت­ هاي اصلي مدرسه­ پژوهنده از اركان اصلي نظام آموزشي بوده و اين  امر هم در نظريه­ هاي تعليم و تربيتي و در فرايند ياددهي يادگيري مورد تاكيد قرار گرفته  و  در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش نيز به خوبي تبيين و هدف­ گذاري شده است.  از جمله مستندات ارائه شده در اسناد  تحولی مي­توان به موارد زير اشاره نمود:

يكي از چهار ماموريتي كه در کتاب مباني نظري تحول بنيادين در نظام تعليم و تربيت رسمي و عمومي براي زيرنظام پژوهش و ارزشيابي در نظر گرفته شده، توسعه فرهنگ پژوهش است. در اين سند به سه اصل اساسي جهت تاكيد بر تحقق توسعه فرهنگ پژوهش توسط زيرنظام پژوهش و ارزشيابي اشاره شده است.  که  عبارتند از "خردورزي"،مسئوليت و  ”پويايي. تحقق اين سه اصل كليدي خصوصاً خردورزي، كه از جايگاه خاصي در تربيت برخوردار است، محتاج توسعه پژوهش و ارزشيابي درنظام تعليم و تربيت است. اين تاكيد يكي از دلايل اساسي ضرورت توسعه مدارس پژوهنده است. 

در متن برنامه هاي  زيرنظام پژوهش و ارزشيابي، انجام اقدامات اساسي در سه حوزه ( شامل مدرسه­ پژوهنده، سازمان­ پژوهنده؛ و پایش وارزشیابی مستمرفرایندها وروندها در نظام آموزشي ).به عنوان ماموريت اجرايي اين زيرنظام آمده است كه يكي از اين سه، توسعه مدارس پژوهنده است.

بررسي اهداف زيرنظام پژوهش و ارزشيابي نيز حاكي از توجه خاص به مدرسه پژوهنده است. چرا كه تحقق حداقل چهار مورد از هشت هدف بيان شده، مستلزم استقرار مدرسه پژوهنده است.

در بخش سياست­هاي اجرايي اين زيرنظام نيز به مواردي اشاره شده است كه استقرار مدارس پژوهنده، تحقق ­بخش آنهاست.

بُعد ديگري از استقرار و توسعه مدارس پژوهنده، به تعامل فعال بین پژوهشگران و مدارس و ايجاد فرصت ­هايي براي لمس و درك باليني مسائل و مشكلات موجود در مدارس و كلاس درس و همچنين كاربردي بودن نتايج مطالعات و پژوهش ­هاي مرتبط، بر­مي­گردد.

 توسعه مدارس پژوهنده در آموزش و پرورش با تعريفي كه بيان گرديد، يك امر ضروري و يك وظيفه همگاني از صف تا ستاد آموزش و پرورش و حتي نهادها و موسسات و مراكز علمي، آموزشي و پژوهشي مرتبط بيرون از آموزش و پرورش است.

در این جلسه نمایندگان محترم معاونت های وزارت آموزش و پرورش و سازمان ها و مراکز حوزه ستادی، دیدگاه ها و نظراتی مطرح کردند که در گزارش های تکمیلی متعاقباً به اطلاع مخاطبان ارجمند می­رسد.


١٦:٥٨ - سه شنبه ٤ شهريور ١٣٩٩    /    شماره : ١٤٩٤٩    /    تعداد نمایش : ١٦٢


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




صفحه اصلي|تماس با ما|پست الكترونيك