جستجو در وب سايت
جهت جستجوی کلمات در بخشهای متفاوت وب سايت از جمله اخبار ، مقالات ، ياداشت روز ، انجمن ها و ...
اوقات شرعي
آب و هوا
weather.ir is down
عضویت در سرویس خبری

آمار بازدیدکنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه : 2540
بازديدکنندگان امروز : 3024
کل بازديدکنندگان : 10529509
بازديدکنندگان آنلاین : 7
زمان بارگزاری صفحه : 0/1411 ثانیه
موقعیت : صفحه اصلي > دارالفنون > ٣ 

ملت ایران در بیست و دوم بهمن حجت را بر همه تمام کرد.مقام معظم رهبری

٣
آغاز تبديل دارالفنون به موزه
مرضيه سبزعليان:
غروب 28 شهريور، من و حدود چهل نفر از دانش‌آموزان سال‌هاي دور دارالفنون، از روي يك تخته نيم بند شده بنايي كه پلي ميان خيابان ناصرخسرو و مدرسه دارالفنون بود، سكندري خورديم و از روي تلي از خاك و راهروي طويلي كه روزي بخشي از بهداري پشت مدرسه دارالفنون بود گذشتيم.
اينجا طاق نماهايي با آجرهاي تكيده بيرون افتاده‌اش هيچ نشاني از دارالفنون 160- 150 سال قبل ندارد.
اما اميركبير هنوز چشم به راه يكي از جنس خودش مانده است. او سال‌هاست همين‌طور يك بند ايستاده كنج اتاق مديريتي كه آن هم، آن روزها بخشي از بهداري پشت دارالفنون بود. اميركبير همين‌جا توي بوم دو متري با كلاه بوقي و سبيل از بناگوش در رفته ايستاده است.
من حتي سنگيني نگاهش را روي دستنوشته‌هاي خبري‌ام حس مي‌كنم، وقتي محمد مهدي اسلامي «رئيس پژوهشگاه مطالعات وزارت آموزش و پرورش» از موزه و گنجينه اسناد شدن دارالفنون حرف مي‌زند و مهدي پازوكي مي‌گويد: متأسفم كه شش سال رئيس سازمان ميراث فرهنگي كشور بودم و يك قران هزينه مرمت دارالفنون نكردم.
وقتي پسر بچه‌هاي سال‌هاي 1340 و حتي 1326 دارالفنون جمع شدند، رفتيم و در يكي از همان كلاس‌هاي درس نشستيم تا آنها بگويند از ناملايمات و آسيب‌هايي كه ساختار اوليه دارالفنون را طي سال‌هاي متمادي تهديد كرد، گله‌مند هستند و حالا با تبديل آن به موزه بيشتر از هر وقت ديگر نگران فراموش شدن ماهيت علمي- آموزشي دارالفنون شده‌اند.
آن روز شايد اميركبير از توي بوم رنگي‌اش بيرون آمد و لحظه‌اي كنار محمدعلي سپانلوي شاعر و محمدعلي نجفي - كارگردان سربداران- و خيلي از نويسنده‌ها و مترجم‌ها نشست و افتخار كرد به دارالفنوني كه ماحصل آموزشش اين افراد است و حتماً دلگير هم شد و يادش آمد كه به خاطر همين دارالفنون و ايده‌هاي اميركبيري‌اش سيزده روز قبل از افتتاح دارالفنون در حمام فين كاشان به قتل رسيد. ولي حالا دارالفنون از نفس افتاده است و بيشترين نشانش همان سر در كاشي‌كاري شده و مزين به نام دارالفنون است، همين قدر كه اين سر در هم نباشد كافي است تا فراموش كنيم و يادمان برود روزي دارالفنوني داشته‌ايم.
وقتي ماهيت آن از يك مركز علمي- آموزشي به موزه و گنجينه اسناد تغيير كند، وقتي خبري از آن ايوان‌هاي وسيع مقابل پنجاه كلاس دارالفنون نباشد و حدود 130 اصله درخت زردآلو، توت، گوجه‌ و شاتوت حياط وسيع دارالفنون از ريشه درآيد، يا ماركوف روسي در سال‌هاي 1312 تا 1313 آنقدر معماري خاص روسي را در مرمت دارالفنون دخيل كند و ايوان‌هاي سنتي ايراني را تبديل به راهروهايي شبيه مدارس مدرن اروپايي كند يا حتي در سال‌هاي 45 تا 1360 كه مدرسه دارالفنون به مركز تربيت معلم واگذار شد، براي ساختن آشپزخانه، سرويس بهداشتي و تأمين سيستم حرارتي و برودتي آنقدر در آن الحاقات اضافي ايجاد شود كه ديگر هيچ نشاني از طراحي ميرزا رضاي مهندس‌باشي و ايده‌هاي اميركبير در سال‌هاي 1264 هـ.ق باقي نگذارد.
ما امروز دنبال چه مي‌گرديم؟
دارالفنون دوره ناصرالدين شاه؟!
اعتراف يك مسئول
مهدي پازوكي، عضو هيأت علمي سازمان ميراث فرهنگي كشور مي‌آيد و پشت به تخته سبز و بزرگ كلاس مي‌نشيند.
دارالفنون از پا افتاده او را آنقدر صادق مي‌كند كه بي‌هيچ دغدغه‌اي مي‌گويد: «در سال 1377 مسئوليت سازمان ميراث فرهنگي را برعهده گرفتم، اما متأسفم از اينكه شش سال مدير سازمان بودم و يك قران هزينه مرمت دارالفنون نكردم.
متأسفانه سهل‌انگاري ميراث فرهنگي كشور نه تنها در مورد دارالفنون بلكه در حفظ، مرمت و حتي شناسايي آثار تاريخي- فرهنگي اين سرزمين با تاريخ هفتاد هزار ساله به قدري زياد بوده است كه عده‌اي از صاحب‌نظران معتقدند حدود صد هزار اثر تاريخي- فرهنگي در ايران وجود دارد و عده ديگري معتقدند يك ميليون و پانصد هزار اثر تاريخي- فرهنگي داريم، ببينيد تفاوت آراء تا كجاست؟
اگر ايران كشوري به وسعت جزيره كيش و به قدمت كشور نيوزيلند بود، كافي بود تا اين سازمان «ميراث فرهنگي» بتواند پيشينه تاريخي- فرهنگي خود را حفظ كند.»
پازوكي حرف مي‌زند و رنگ رضايت را مي‌شود توي صورت بچه‌هاي ديروز دارالفنون ديد. كريمي يكي از همين دانش‌آموزان مي‌گويد: جانا سخن از جانب ما مي‌گويي و پازوكي ادامه مي‌دهد، البته علاوه بر بعضي تنگ‌نظري‌ها، كمبود بودجه سازمان يكي از علل مهم به فراموشي سپردن دارالفنون و ديگر بناها و آثار تاريخي – فرهنگي است، به عنوان نمونه در حدود سال 1377 در استان تهران حدود چهار هزار اثر فرهنگي – تاريخي را شناسايي كرده‌ايم نكته قابل توجه اين كه به عنوان مثال در سال 1380 مجموع اعتبارات مورد نياز براي اين چهار هزار اثر تاريخي حدود يك ميليارد تومان برآورد شده بود و ما به ناچار مجبور بوديم اين بودجه را صرف بناهايي كنيم كه متولي نداشتند و از آنجا كه آموزش و پرورش متولي دارالفنون بود بودجه‌اي صرف آن نشد.
همچنين پازوكي به ويژگي‌هاي خاص مدرسه دارالفنون اشاره كرد كه موجب شده است آن جز ميراث تاريخي – فرهنگي ايران به شمار آيد و گفت: مدرسه دارالفنون نخست به جهت آن كه اولين سيستم آموزش مدرن در ايران بوده است و به آموزش علوم جديد مانند؛ فيزيك، شيمي و... پرداخته و همچنين به دليل بازسازي و موقعي كه در سال 1310 تا 1312 ماركوف معمار روسي در دارالفنون انجام داده در فهرست ميراث فرهنگي كشور ثبت شده است.
اما متاسفانه در امر مرمت و حفظ آن چندان موفق نبوده‌ايم، چنانچه در سال 1384 حدود يك و نيم ميليارد تومان براي مرمت دارالفنون اختصاص دادند و قبل از آن كه اين بودجه در اختيار مسئولان پروژه قرار بگيرد با انتقال رياست سازمان اين بودجه به 320 ميليون تومان در سال كاهش يافت و اين در حالي است كه طي يك برآورد كارشناسانه مدرسه دارالفنون براي مرمت و بازسازي و رسيدن به بهره‌برداري حدود دو ميليارد تومان بودجه نياز دارد.
پازوكي يكي از دلايل كاهش اين اعتبار را عدم بازديد مشايي از دارالفنون عنوان كرد و گفت: تا مسئولان به بازديد دارالفنون نيايند و اوضاع نابسامان آن را نبينند اين احساس نياز را درك نخواهند كرد. چنانچه خود من چند سال مسئوليت سازمان را برعهده داشتم اما به خاطر آن كه مشكلات دارالفنون را از نزديك لمس نكرده بودم هيچ احساس نيازي براي مرمت دارالفنون هم وجود نداشت، من اميدوارم آقاي مشايي بتوانند در اولين فرصت از دارالفنون بازديد كنند تا اين ضرورت را هر چه بيشتر درك كنند و بتوانند اعتبار بيشتري براي بازسازي اين مكان در اختيار پروژه قرار دهند و اگر اين اتفاق نيفتد ما با اعتبارات موجود تنها مي‌توانيم تا آبان ماه عمليات بازسازي را ادامه دهيم و سپس بايد منتظر اعتبارات سال آينده بمانيم.
در پايان پازوكي به قانون حفظ و ثبت آثار ملي در قانون اساسي سال 1309 اشاره كرد و گفت: با توجه به اين كه اين قانون مشتمل بر بيست ماده است و در آن به صراحت به حفظ و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي اشاره شده و همچنين مجازات‌هايي براي متخلفان از اين قانون تعيين شده است. اما متاسفانه هنوز در حفظ و نگهداري آثار تاريخي سرزميني با چنين قدمت و پشتوانه فرهنگي وسيعي با مشكلات عديده‌اي مواجه هستيم.
موزه به جاي مدرسه
دكتر محمدمهدي اسلاميه «رئيس پژوهشگاه مطالعات وزارت آموزش و پرورش» درباره كاربري تازه دارالفنون پس از مرمت به عنوان موزه كه زيرنظر پژوهشگاه قرار مي‌گيرد، گفت: «دارالفنون با تبديل شدن به موزه و گنجينه اسناد در آينده نزديك به مهمترين بخش علمي كشور تبديل مي‌شود.
پس از پايان كار مرمت دارالفنون و ايجاد موزه و گنجينه اسناد تعليم و تربيت كشور، در دارالفنون مي‌توانيم اسنادي از نظام آموزشي و تعليم و تربيت كشور را كه تاكنون از ديد دنيا پنهان مانده را به نمايش بگذاريم.
دكتر مهدي اسلاميه آمار و ارقامي از تعداد اين اسناد و سال‌هاي جمع‌آوري آنها در اختيار ما نمي‌گذارد و مي‌گويد: با توجه به اين كه 31 استان داريم و از طرفي وزارت آموزش و پرورش در هر كدام از آنها اركان‌هاي متعددي دارد كه هر كدام به دهها معاونت و سازمان وابسته است و هر كدام اسناد قابل ارايه‌اي موجود دارند، جمع‌آوري آنها نيازمند زمان و برنامه‌ريزي است. از طرفي تا زماني كه دارالفنون از نظر محيطي و فيزيكي آماده نشود، گردآوري آنها در شرايط نامناسب موجب بروز آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري به اين اسناد مي‌شود. اما به طور كلي عمده اين اسناد متعلق به سال 1275 خورشيدي به بعد است.
دكتر محمدمهدي اسلاميه در پاسخ به دانش‌آموزان ديروز، مبني‌بر اينكه چرا دارالفنون تبديل به موزه مي‌شود؟ ارزش دارالفنون بيشتر از فضا و بنا، مربوط به بخش علمي – آموزشي آن است، گفت: زماني سطح علمي و آموزش كشور رشد مي‌كند كه ما يك نقشه علمي از نظام آموزشي داشته باشيم و همچنين پژوهش زماني ارزشمند مي‌شود كه متكي به سند علمي باشد، تا بتوان به آن تكيه كرد بنابراين پژوهشگران، محققان و نويسنده‌هاي وابسته به پژوهشكده‌هاي كشور مي‌توانند به لوح‌هاي فشرده و كپي اسناد دسترسي پيدا كنند و آنها را مورد بررسي و مقايسه قرار دهند. هر چند اين پاسخ دانش‌آموزان سال‌هاي 1340 و حتي 1326 را قانع نكرد و آنان مصر بودند كه بايد ماهيت علمي – آموزشي دارالفنون حفظ شود و اين جا به محل تجمع اهل علم و فن تبديل شود.
زنگ تفريح
زنگ تفريح اين‌بار بدون ضرب آهنگ چكش و يك ورقه فولادي زده مي‌شود من و سپانلو، محمود حكيمي، محمدعلي نجفي و خيلي‌هاي ديگر كه تا آن روز مي‌توانستم در مجموعه شعرها، داستان‌ها و فيلم‌ها پيدايشان كنم، كنار حوض دارالفنون كه حالا خالي از آب قنات شاهي بود ايستاديم و عكس يادگاري گرفتيم.
بعد در يك خلوت كوچك سپانلو را كشاندم به روزهاي مدرسه دارالفنون و پرسيدم روزهاي مدرسه كتك هم خورده‌ايم؟
سپانلو خنديد و گفت: نه، در دارالفنون معلم‌ها كتك نمي‌زدند و خبري از فلك مكتبخانه‌ها نبود.
و حالا خاطره سپانلو با چاپ مجموعه داستان «نيزه‌هاي پارس» ‌همراه شده كه اولين اثرش را ميان همكلاسي‌ها و با حمايت مسئولان دارالفنون فروخت اما وقتي محمدعلي نجفي كارگردان فيلم سربداران را مي‌برم به روزهاي تحصيل رابطه رشته رياضي و مهندس شدن را با كارگرداني نمي‌فهمم. اما شايد بتوان شيطنت‌هاي نجفي و هرازگاهي فرار و سر از تئاترهاي لاله‌زار در آوردن را كنار كارگرداني سربداران گذاشت.
اما بعضي از آدم‌ها جان مي‌دهند براي قصه شدن، مثل همين تراب.
خاطره تراب براي همه پسربچه‌هاي ديروز دارالفنوني با رشوه پنج قراني و تراب در را باز كن عجين شده. خانلرخاني، سپانلو، همايون شريفي‌راد با هم حرف مي‌زنند و مي‌گويند: انگار همين ديروز بود جمع مي‌شديم مقابل در مدرسه، كنار تراب و داد مي‌زديم تراب در را باز كن و باز كه نمي‌كرد، آن‌قدر جمعيت زياد مي‌شد و فشار مي‌داديم تا تراب بيچاره مي‌خورد توي ديوار و در باز مي‌شد و بعد سر از تئاتر لاله‌زار درمي‌آوريم.
حالا غروب شده، ديگر نه تراب درباني است و نه اصلاً دارالفنوني، از روي تلي از خاك و در تاريكي راهرو‌هايي كه پر از غبار فراموشي ايام شده، مي‌گذريم و اميركبير را توي بوم رنگي‌اش با دارالفنوني كه به سختي روي پاها ايستاده تنها مي‌گذاريم، مي‌رويم و بي‌خيال هوس اميركبير مي‌شويم كه دنبال يكي از جنس خودش مي‌گردد.
به نقل از سايت همشهري آنلاين ١٠/٧/١٣٨٥
© کليه حقوق اين سايت طبق قوانين نرم افزاری مربوط به پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش مي باشد.