صفحه اصلي نقشه سايتپست الكترونيك
جستجوی پیشرفته جستجو در وب
از معلم خود ياد بگير و در زندگي به آن عمل كن. امام علي (ع)
جمعه ٠١ آذر ١٣٩٨
موقعیت : صفحه اصلی > ریاست > رؤساي قبلي > خانم دکتر هاجر تحریری نیک صفت > سخنراني ها > سخنراني در روز خانواده 
سخنراني در روز خانواده
 
بيانات رئيس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش سركار خانم دكتر تحريري نيك‌صفت در همايش ملي روز خانواده – 4/10/1387 - دانشكده روانشناسي دانشگاه تهران
 
بسم الله الرحمن الرحيم
 
خدمت شما بزرگواران عرض سلام و خسته نباشيد دارم و  روز ملي خانواده را به شما و خانوادهاي ارجمند تبريك مي‌گويم و همچنين روز تكريم بازنشستگان و پيش كسوتان را نيز تبريك و تهنيت عرض مي‌كنم. از همه كساني كه در برگزاري اين مراسم تلاش كردند، تقدير و تشكر مي‌كنم. همه جانبه‌گري در برگزاري اين همايش و تعامل و همكاري كليه دستگاه‌ها و نهادهاي مسئول، نشان دهنده وسعت نظر طراحان اين همايش باشكوه و لازمه توجه  به بحث خانواده است.
استحضار داريد كه در جامعه اسلامي ، توجه همه به اين است كه ارزش‌ها حفظ و تقويت شود ، بي‌شك يكی از مهم‌ترين ارزش‌ها  توجه به نقش خانواده است.متاسفانه در جامعه  امروز به خاطر  تبعيت از برخي الگوهاي غربي، نقش خانواده رو به تضعيف و كم رنگ شدن بوده و نتيجه و تبعات آن هم به وضوح قابل رويت است. اگر توجه  بيشتري به نقش خانواده داشته باشيم، آن زمان احتياج نداريم كه دنبال  برنامه‌ها و سياست‌هاي مقابله با ناهنجاري‌هاي اجتماعي باشيم ، الان كه از نيروي انتظامي عزت‌مند ما ، دعوت مي‌شود تا در اين جلسه حضور يابند  به زبان بي زباني اعلام مي‌كنيم كه  ما به اين ارزش‌ها آنقدر كه شايسته است و بايد توجه نكرديم، زماني نيروي انتظامي پا به ميدان  مي‌گذارد كه ناهنجاري ها  ايجاد شده است ، نقش اصلي پيشگيري بر عهده نهادهاي ديگر است، هر چند نيروي انتظامي  هم مي‌تواند نقش پيشگيرانه داشته باشد.
متأسفانه در جوامع صنعتي به دليل مشغله فراوان پدر و مادر ، تربيت، توسط خانواده به عهده ساير نهادها و موسسات  اجتماعي گذاشته شده  و اين در حالي است كه هيچ كدام  از آنها نتوانسته‌اند خلا خانواده سالم را به درستي پر كنند، اگر توجه كنيد اخيراً موضوع  تربيت و آموزش بدون حضور در كلاس و بحث كلاس‌هاي  غير حضوري را مطرح كرده اند ، تحقيقات نشان مي‌دهد ،تربيت غير حضوري، مطلوبيت لازم و مورد انتظار را به دنبال ندارد. علت اين است كه دستگاه هاي مكانيكي خشك ،صدا ، تصوير و كتاب،  هيچ وقت نمي‌تواند جاي انسان را به عنوان يك معلم پر كنند. در ارتباط با مسائل خانوادگي هم همين  طور است، تحقيقات نشان داده، كودكاني كه سايه خانواده واقعي و سالم بالاي سر آنها نيست مشكلات عاطفي بيشتري دارند، حتي اگر نزد كساني كه نسبت به آن‌ها بسيار دلسوز و مهربان بودند و كارشان را دوست داشتند بزرگ شده باشند.
 آن چيزي كه  شما متفكرين  و محققين بايد  براي آن فكر كنيد ، رفع خلاءهاي  عاطفي است، بسياري از رفتارهاي ناهنجاري كه در جوان‌ها و نوجوان‌هاي امروزي مي‌بينيم، فرياد بي‌صداي آنها است كه:" ما تشنه محبت و دچار  خلاء عاطفي هستيم، به داد ما برسيد" و اين را هيچ نهاد و دستگاهي به غير از نهاد خانواده سالم نمي‌تواند تامين كند. البته  در بحث تربيت، عوامل مختلفي اثر‌گذار هستند ، اما روان‌شناسان بر اين عقيده‌اند كه اساس شخصيت هر فرد در 6 سال  اول زندگي او پايه گذاري مي‌شود  لذا مسئوليت‌هاي  اجتماعي پدر و مادر در اين دوران بيشتر است . والدين ما بايد تلاش كنند، ياد بگيرند كه چگونه اين خلاء ها را پر كنند.
چون نقش و مسئوليت بنده نيز در حوزه تحقيق و پژوهش است ، مي خواهم چند سئوال  را مطرح و نظر پژوهشگران را به اين سئوالات جلب كنم. در پژوهشگاه به فضل  الهي ظرفيت‌هاي خوبي داريم و در زمينه مطالعات خانواده اقدامات جدي را انجام‌ داده و يا در آينده انجام خواهيم داد ولي  در عين حال، دست نياز به سمت شما عزيزان دراز مي‌كنيم و از شما‌ ياري مي‌خواهم ، استحضار داريد كه يكي از پژوهشكده‌هاي پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، پژوهشكده اولياء و مربيان يا خانواده است كه از سال 76 فعاليت خود را شروع كرده و از سال 84 رسماً  به پژوهشگاه پيوسته است. اين پژوهشكده در حال حاضر سه گروه مطالعاتي دارد كه فعاليت هاي خوب و درخشاني نيزدر زمينه مطالعات خانواده داشته اند. هم اكنون گروه هاي وابسته به اين پژوهشكده نشست‌هاي علمي و فصلنامه و نشريات مختلفي دارند و كتاب‌هاي گوناگوني را چاپ مي‌كنند، اما اينها  كافي نيست و بايد اقدامات جدي‌تري را به كمك شما متفكران طراحي كنند و به انجام برسانند.
مي‌خواهم بپرسم: كه آيا والدين امروزي از  محصول تربيتي  خودشان راضي هستند؟  ما به عنوان كساني كه مسئول تربيت و پدران و مادرانشان هستيم، شايد انتقاداتي نسبت به آن‌ها داشته باشيم  و اما در مورد خودمان سئوال مي‌كنيم، آيا والدين ما از برخي از رفتارها و كارهايي كه مي‌توانستند، در باره ما، مضايقه كردند ؟ چه بسا اگر توجه بيشتري مي‌شد ما نوع ديگري تربيت مي‌شديم، اما سئوال اين است كه آيا محصول تربيتي ما ، هماني  است كه ما مي‌خواستيم؟ آيا آنها از ما  راضي هستند؟  چرا علي رغم اينكه  سطح سواد ما بالاتر رفته، آگاهي ما افزايش پيدا كرده و همه‌ي هم و غم  ما والدين، بچه ها شده اند، همه توجه ما در برطرف كردن نيازهاي آنهاست، بچه ها باز از والدين خود طلبكار هستند ؟چرا هر كاري كه انجام مي‌دهيم، آن را وظيفه ما مي‌دانند ؟چرا آن رضايتي كه به دنبال آن هستيم، آنها هنوز از ما ندارند؟ بي‌ترديد تا زماني كه اين رضايت نباشد، آرامش نيست، مگر دعاي  همه ما ،خوشبختي بچه هاي ما نيست، اما يادمان رفته كه اول بايد به فكر خوشبختي خودمان باشيم، اگر كسي از پدر و مادري سئوال كند كه: دعاي شما چيست؟ مي‌گويد: من دعا مي‌كنم كه بچه هايم خوشبخت شوند. در حالي كه  اول خودش بايد خوشبخت باشد كه  اثر خوشبختي او  به بچه‌هايش برسد منعكس شود ، ولي اين را نمي گويد. آيا ما توانستيم با همه تلاش هايي كه كرديم  اين رضايت را در بچه ها به وجود بياوريم؟ اين نيازمند پژوهش است ، تا زماني كه رضايت را به وجود  نياوريم ، تبعات  آن را حتماً جامعه بايد تحمل كند ، نقش الگو آفريني خانواده چقدر است ؟ آيا بچه ها، والدين خود را انسان هاي صبور ، انعطاف پذير و متعبد در مقابل  فرمان خدا و كسي كه اشتباه خود را مي‌پذيرد  و در صدد  اصلاح آن برمي آيد ، فردي  كه عشق مي ورزد ، از كينه  دوري مي‌كند و مثبت  مي انديشد ، مي بيند، كه از ما پيروي كند؟ آيا  انتظارت والدين از فرزندان مانند اينكه آداب را رعايت كنند ، به بزرگتر احترام بگذارند، حرف شنوي داشته باشند ، مستقل بار بيايند  و سازگاري اجتماعي  داشته باشند و... برآورده  مي شود؟ و اگر نشده چرا؟  مشكل كجاست؟ همه اينها نياز به پژوهش دارد ، آيا والدين بچه ها را براي زندگي آماده مي كنند ؟ يا فقط به يك بعد يا بعضي از ابعاد وجودي  او توجه دارند و اينها نتيجه اش چه خواهد شد ؟ نمونه اش را در بعضي جاها ممكن است ببينيم ، كسي در يك بعد از ابعاد وجودي خود برجسته است، اما ابعاد ديگر او مغفول مانده ، من نمي خواهم بگويم كه اين همه جانبه‌نگري فقط بر عهده خانواده است ، ولي بايد بپذيريم خانواده نقش كليدي و اساسي را برعهده‌ي دارد، ساير  نهادها در واقع حركت و بنيان خانواده را ادامه مي دهند ، و نقش اصلي وجودي و شخصيت اين بچه‌ها در خانواده پايه گذاري شده است. ظاهراً در گذشته با همه كمي و كاستي‌ها، رضايت بچه ها بيشتر بوده ، اما متاسفانه امروز، با وجود تمام امكانات، نارضايتي هاي بيشتري وجود دارد. بايد درباره اين سئوالات و بسياري ديگر از اين نوع سئوالات ، تحقيق و فكر كنيم. استادي داشتم (خداوند هر كجا هست  او را خير و توفيق دهد) ، جمله‌اي مي‌گفتند كه: ازدواج كردن مجاز ، ولي بچه دار شدن مشروط است. در مدارس معلمين، مشاورين و مربيان پرورشي ، نبايد فكر كنند كه اين موارد حريم است، اگر به بعضي امور امروز نپردازيم، كسان ديگري فردا به آن مي پردازند ، ما بايد به عنوان معلم، مشاور و... ملاك هاي انتخاب درست همسر را به دانش آموزان ياد دهيم ، اما الان همسر انتخاب مي‌شود ، بدون اينكه  والدين نقشي داشته باشند. شايد يكي از علت هاي طلاق همين باشد ، كه از تجارب گذشتگان  استفاده نمي كنيم و به فرزندانمان ياد نداديم كه در انتخاب همسر و ملاك‌هاي آن از تجارب پدران و مادرانشان بهره بگيرند. براي رفع اين نقيصه احتياج است كه نهادهاي مختلف از جمله  صدا و سيما و آموزش و پرورش با يكديگر تعامل داشته باشند. چه بسيار مطالبي كه توسط والدين درست پايه‌گذاري و توسط معلمين درست آموزش داده مي‌شود، اما يك فيلم و يا يك برنامه همه آنها را از بين مي‌برد. تجربه نشان مي‌دهد برنامه‌هايي كه با يك پژوهش علمي و با يك كار درست مطابق و  منطبق است بسيار مي تواند اثر گذار باشد، به عنوان مثال  و نمونه عيني : بچه هاي ما برنامه عمو پورنگ را خيلي دوست دارند و ارتباط  خوبي با آن برقرار كرده اند،  بچه ها هر كه را  بيشتر دوست داشته باشند، طبعاً اطاعت پذيري از او بيشتر خواهند داشت ، اخيراً صدا و سيما برنامه خوبي را براي بزرگداشت و  گرامي داشت معلولين اجرا كرد كه بسيار موثر بود ، اين نقش صدا وسيما است.
متاسفانه به نظر مي‌رسد، تا كنون به صورت جزيره اي عمل كرديم، البته هر كسي در حوزه كاري خود زحمت كشيده ، اما تا زماني كه اين زحمات در كنار همديگر نباشند و تعامل وجود نداشته باشد، و هر كدام نقش خود را به خوبي نشناسيم، و تا زماني كه موسسات و نهادهايي كه نقش‌ موثري‌تري دارند، كارها و تصميماتشان به درستي و بر اساس يافته‌هاي پژوهشي نباشد ، هر يك  اثر ديگري را كاهش داده و يا كمرنگ خواهند كرد ، ان شاء الله  به دنبال اين باشيم كه مسير و كانون زندگي ما در راستاي اهداف متعالي اسلام، و مأمني براي پرورش درست فرزندان باشد،  و به پناهگاهي براي  آرامش در مقابل مشكلات دروني  و بيروني، و مكاني براي هدايت تمايلات در جهت درست و صلاح بوده، که نتيجه آن داشتن يك جامعه مطلوب و انساني می باشد.  به اميد آن روز . 
 با صلواتي بر محمد و آل محمد
صفحه اصلي |تماس با ما|پست الكترونيك