رابطه آموزش و یادگیری سازمانی با بهرهوری نیروی انسانی در سازمان آموزش و پرورش استان مازندران
ابوعلی مهدی زاده آری
سیده معصومه علوی اقدراجمعی
چکیده:
در واقع سازمان آموزش و پرورش و به تبع آن مدارس به عنوان پر جمعیتترین مراکز آموزشی، صف عملیاتی روند آموزش و پرورش رسمی کشور به حساب میآیند. در این راستا مدیران، معلمان و کارکنان کادر آموزشی و اداری باید در کنار امکانات عادی و وسایل و تجهیزات، در تعامل با یکدیگر زمینهي حصول بر اهداف کلی و جزئی تعلیم و تربیت را فراهم سازند. در این راستا، یادگیری سازمانی یکی از سریعترین و مفیدترین اقداماتی است که می تواند در ارتقای سطح بهره وری مؤثر باشد. این مقاله سعی دارد رابطهي بین یادگیری سازمانی را با مؤلفه های بهرهوری مورد بررسی قرار دهد. مؤلفههایی همچون؛ سطح تحصیلات، آموزش ضمن خدمت، مطالعهي کتب غیر درسی و شرکت مدیران، معلمان و کارکنان در فعالیتهای پژوهشی که بر اساس شاخصهای اختصاصی فرم ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی کشور استخراج شده است. بدین منظور پرسشنامههای مربوط به یادگیری سازمانی و مؤلفههای بهرهوری در بین مدیران، معلمان و کارکنان توزیع و سپس با استفاده از آزمون دادههای کمی و کیفی (Eta و اسپیرمن ) این دادهها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. که نتایج آن به شرح زیر می باشد:
بین یادگیری سازمانی با سطح تحصیلات، آموزش های ضمن خدمت سال جاری و شرکت در فعالیتهای پژوهشی ارتباط معناداری وجوددارد. بین یادگیری سازمانی با آموزشهای ضمن خدمت سالهاي گذشته، تعداد دفعات مراجعه به کتابخانه ، مطالعه کتابهای غیر درسی و تعداد دفعات شرکت در فعالیتهای پژوهشی ارتباط معناداری وجود ندارد.
كليد واژهها:
یادگیری سازمانی، سازمان یادگیرنده، بهرهوری.
رابطهي هوش هیجانی و سلامت سازمانی با بهرهوري مدیران مدارس متوسطه شهر تهران
مهرداد میرزایی
دکتر فتاح ناظم
چكيده
هدف اساسي پژوهش حاضر، بررسي رابطهي بين هوش هيجاني و سلامت سازماني مديران با بهرهوري مدیران مدارس متوسطهي شهر تهران است. جامعهي آماري اين پژوهش متشكل از كليهي مديران و معلمان مدارس متوسطهي شهر تهران در سال 1385 است. تعداد 150 نفر مدير و 450 نفر معلم به روش تصادفي انتخاب شدند. ابزار سنجش مشتمل بر پرسشنامههاي سلامت سازماني OHI، هوش هيجاني بار-آن، و بهره وري محقق ساخته که براساس مدل اچيو است. پرسشنامهي هوش هيجاني روي مديران و پرسشنامههای بهرهوري و سلامت سازمانی به طور هم زمان روي سه نفر از معلمان اجرا گرديد. نتايج حاصل از رگرسيون چندمتغیری خطی نشان داد كه بین هوش هيجاني (01/0 >p و 238/0 =ß) و سلامت سازماني (01/0 >p و 448/0 =ß) با بهرهوري مدیران مدارس رابطه وجود دارد و الگوی ریاضی برای پیش بینی بهرهوري براساس هوش هیجانی و سلامت سازمانی به قرار زیر است.
(سلامتی سازمانی) 448/0 + ( هوش هیجانی) 238/0 + 791/39 = بهرهوری
کليد واژهها:
هوش هيجاني، سلامت سازماني، بهرهوري.
بررسی میزان تحقق ابعاد سازمان یادگیرنده در آموزش و پرورش استان اصفهان
رضا همایی
محمد احسان تقی زاده
چکیده:
پژوهش حاضر به بررسی میزان تحقق ابعاد سازمان یاد گیرنده در آموزش و پرورش استان اصفهان پرداخته است. به همین منظور در کنار هدف اصلی پژوهش مبنی بر « تعیین میزان تحقق ابعاد سازمان یادگیرنده در آموزش و پرورش استان اصفهان»، یک هدف فرعی، دیگر در راستای تعیین نظرات معلمان بر اساس متغیرهای؛ جنسیت، سنوات خدمت و سطح تحصیلات مطرح و بررسی شده است.
روش انجام پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی و جامعهي آماری نیز شامل کليهي دبیران دورهي متوسطهي استان اصفهان در سال تحصیلی 85-1384 بودهاست. همچنین به منظور نمونهگيري، پس از برآورد آماری و مشخص شدن حجم نمونه، تعداد 265 نفر از دبیران دورهي متوسطهي استان با بهرهگيري از روش نمونه گيري تصادفی، طبقهاي متناسب با حجم جامعه انتخاب شدند. ابزار اندازهگيري، شامل پرسشنامهي سازمان یاد گیرنده محقق ساخته بود كه دارای 55 سؤال و روايي آن با بهرهگيري از نظرات متخصصان و پايايي آن نيز طي مطالعهي مقدماتي و با محاسبهي ضريب آلفاي كرونباخ، برابر با87/0 بدست آمد. پس از گردآوري دادهها، به منظور تجزيه و تحليل آماري دادهها نيز از روشهاي آماري چون؛ آزمون «t تك متغيره»و آزمون «F »استفاده شد. نتايج پژوهش نشان داد:
1- ميانگين ميزان تحقق بعد مهارت شخصي از ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان در حد بالاتر از گزينهي متوسط به لحاظ آماري معنادار بوده است.
2- ميانگين ميزان تحقق بعد بصیرت مشترک از ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان در حد پایینتر از گزينهي متوسط به لحاظ آماري معنادار بوده است.
3- ميانگين ميزان تحقق بعد مدلهای ذهنی از ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان در حد پایینتر از گزينهي متوسط به لحاظ آماري معنادار بوده است.
4- ميانگين ميزان تحقق بعد یادگیری تیمی از ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان در حد پایینتر از گزينهي متوسط به لحاظ آماري معنادار بوده است.
5- ميانگين ميزان تحقق بعد تفکر سیستمی از ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان در حد پایینتر از گزينهي متوسط به لحاظ آماري معنادار بوده است.
6- «F» محاسبه شده در سطح 05/0p≤ بيانگر عدم وجود تفاوت معنادار بين نظرات دبیران دورهي متوسطه در خصوص میزان تحقق ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان برحسب متغير جنسیت بوده است.
7- «F» محاسبه شده در سطح 05/0p≤ بيانگر وجود تفاوت معنادار بين نظرات دبیران دورهي متوسطه در خصوص میزان تحقق ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان برحسب متغير سابقه خدمت بوده است.
8- «F» محاسبه شده در سطح 05/0p≤ بيانگر وجود تفاوت معنادار بين نظرات دبیران دورهي متوسطه در خصوص میزان تحقق ابعاد سازمان یادگیرنده در سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان برحسب متغير سطح تحصیلات بوده است.
کلید واژهها:
ابعاد سازمان یادگیرنده، آموزش و پرورش اصفهان، دورهي متوسطه، دبیران.
مقالات ارائه شده به صورت پوستر
نقش الگوهای پنداری مدیران در بهرهوری نیروی انسانی آموزش و پرورش
جلیل اسلامی
چكيده :
امروزه توجه به بهرهوري سازمانها و ارتقاي آن از اهداف كليهي سازمانها اعم از دولتي و غيردولتي است. نيروي انساني به عنوان استراتژيكترين منبع هر سازمان، در راس توجه فرآيند بهبود بهرهوري سازمانها قرار دارد. در سازماني همچون آموزش و پرورش كه از يك سو بيش از 90% هزينههاي آن مربوط به نيروي انساني است و از سوي ديگر ماهيت كار آن انساني و تعليم و تربيت انسانها است اهميت اين موضوع دو چندان است.
شناخت عواملي كه موجب ارتقاي بهرهوري نيروي انساني در آموزش و پرورش ميگردد و شناخت موانع اين امر مهم، ما را در مسير بهبود بهرهوري رهنمون ميسازد.
اين مقاله با تأكيد بر بهرهوري نيروي انساني در آموزش و پرورش بعنوان يك فرآيند مديريتي مستمر و عجين شده با فرهنگ سازمان ( نه فقط يك برنامه معين و مقطعي )، نقش كليدي بينشها و نگرشها «الگوهاي پنداري» مديران آموزش و پرورش در سطوح مختلف مديريتي در بهرهوري نيروي انساني را مورد بررسي قرار داده، الگوهاي پنداري رايج در ميان مديران در راستاي ارتقاي بهرهوري و يا مانع بهرهوري نيروي انساني را مورد كنكاش قرار ميدهد.
همچنين در اين مقاله كاربرد برخي از الگوهاي انديشهاي نشأت گرفته از ارزش هاي اصيل اسلام و برگرفته از نگرشهاي جديد مديريتي در راستاي ارتقاي بهرهوري نيروي انساني در آموزش و پرورش به بحث گذاشته ميشود.
كليد واژهها:
بهرهوري، بهرهوري نيروي انساني آموزش و پرورش، الگوهاي پنداري، الگوهاي انديشهاي اسلام، نگرشهاي جديد مديريت.
فرهنگ سازمانی و بهرهوری نیروی انسانی
دکتر پری ناز بنیسی
چکیده
از آنجا که فرهنگ در سازمان، از فرهنگ جامعه نشأت میگیرد و فرهنگ جامعه متأثر از ارزشها و اعتقادات مردم آن جامعه میباشد و با توجه به نقش اساسی و زیربنایی که فرهنگ در سازمان به صورت مستقیم در بهرهوری و یا عدم بهرهوری در سطح آموزش و پرورش و سطح کلان آن یعنی کشور میتواند ایفا نماید. پس میتوان گفت مهمترین رکن هر نظامی را نیروی انسانی تشکیل میدهد که میتواند کشور را به سوی اهداف توسعه هدایت کند. نیروی انسانی همه افراد (معلم، معاون، مدیر، کارشناس، مسئول، مدیرکل و...) را شامل میشود. استفاده صحیح از نیروی انسانی به مثابهي ارزشمندترین و بزرگترین ثروت هر جامعه به صورت مسألهای حائز اهمیت مورد توجه دولتها بوده است. به عبارت دیگر میتوان گفت که انسان هم هدف توسعه و هم عامل آن محسوب میشود و تحقق اهداف توسعه تا حد قابل توجهی به نحوهي اداره و مدیریت این ثروت و منابع حیاتی وابستگی یافته است. لذا در این پژوهش به بررسی رابطهي بین فرهنگ سازمانی و بهرهوری نیروی انسانی پرداخته میشود.
كليد واژهها:
فرهنگ سازمانی، بهرهوری، نیروی انسانی.
مؤلفههای اصلی بهرهوري و کیفیت زندگی کاری معلّمان (استرس و رضایت شغلی)
دکتر منصور بیرامی
چکیده:
یکی از ابعاد مهم زندگی هر فرد در جوامع امروزی، بهرهوري شغلی است که بر جنبههای دیگر زندگی تأثیر مستقیم دارد. رضایت و خوشنودی شغلی معلّمان از این قاعده مستثنی نیست. رضایت شغلی باعث میشود بهرهوري معلّم افزایش يافته و نسبت به تعلیم و تربیت احساس رضایت و تعهد بیشتری نماید (کاتلین، 2001). برخلاف رضایت شغلی، استرس شغلی مضاعف، کنش متقابل معلّم و دانشآموزان را مختل مینماید. این استرس از تعامل میان معلّم و دانشآموزان شروع شده و در نهایت بستر مناسبی برای عملکرد نامناسب معلّم و دانشآموزان فراهم می کند که این همان کاهش بهرهوري و کیفیت کاری معلم است (اینچ، 2000). بررسی یافتههای مطالعات انجام یافته کمبودهای اقتصادی، رفاهی و بهداشتی، احساس عدم منزلت و احترام در میان اقشار جامعه، کمبود امکانات آموزشی، داشتن مشکلات ارتباطی با دانشآموزان، والدین و مسئولین مدارس، مشکلات آموزشی، انضباطی و رفتاری دانشآموزان را اصلیترین منابع استرس معلّمی نشان میدهند. مسأله اصلی این پژوهش بررسی رابطه استرس شغلی با رضایت شغلی به عنوان مؤلفههای اصلی بهرهوري و کیفیت زندگی کاری معلّمان است. از اهداف دیگر این پژوهش تعامل میزان رضایت و استرس شغلی با عامل جنسیت در شغل معلّمی است.
مواد و روش شناختی:
جامعهي آماری این پژوهش همهي دانشجو – معلّمانی هستند که در بخش آموزش معلّمان دانشگاه آزاد تبریز مشغول تحصیل ميباشند. حجم نمونهي آماری شامل 100 نفر از جامعهي آماری است که به صورت تصادفی از پرسشنامهي استرس شغلی معلّمان باگیلونی و همکاران (1995) استفاده شده و برای سنجش رضایت شغلی از پرسشنامه رضایت شغلی کاظمزاده و شریعتنیا (1373) استفاده گرديده است. روش مطالعه از نوع همبستگی و علّی – مقایسهای بوده و برای بررسی فرضیهها از ضریب همبستگی پیرسون و آزمون t مستقل استفاده شده است.
نتایج و یافته ها:
بین میزان استرس شغلی و رضایت شغلی معلّمان رابطه معکوس (21- = r) بدست آمده و معلّمان مرد به طور معنیداری بیشتر از معلّمان زن از استرس شغلی رنج میبرند (6/4 = t) و (001/0 = p). همچنين معلّمان زن در سطح معنیداری بیشتر از معلّمان مرد رضایت شغلی برخوردار هستند (86/3 = t) و (001/0 = p).
بحث و نتیجه گیری:
نتایج بدست آمده از فرضیهي اول با یافتههای مغازه (1374)، مازلاک (2001)، کوپر (1990) و سیدمن و زاگر (1991) موافق است. بین استرس شغلی معلّمان و فشار روانی، عوارض جسمانی و روانی و عدم رضایت شغلی آنان رابطه وجود دارد (گروسی فرشی و قاضی طباطبایی، 1379). یافتههای فرضیههای دوم و سوم نیز با بسیاری از تحقیقات دیگر از جمله رضایی (1374)، جهانسیر (1377) و ویلی (2000) همخوانی دارند. مردها بیشتر از زن ها در حرفه معلّمی دچار خستگی، مسخ شخصیت و عدم موفقیت فردی میشوند (گارمن، 2001). در مجموع هر چه استرس شغلی معلّمان بالاتر باشد به همان میزان از رضایت شغلی آنان کاسته میشود و این به معنی پایین بودن بهرهوري و فقدان کیفیت در زندگی کاری معلّمان است، پیشنهادهای مرتبط در اصل مقاله آمده است.
کليد واژهها:
بهرهوري، استرس شغلي، رضايت شغلي، فشار رواني، عوارض جسماني و رواني و کيفيت زندگيکاري.
فرهنگ و سلامت سازمانی و بهره وری نیروی انسانی
محمدرضا پور صالحی
صرفناز باقری
چکیده
در این مقاله مفهوم فرهنگ و فرهنگ سازمانی بیان شده است و اشاره گردیده است که فرهنگ سازمانی یعنی نظام ارزشها و باورهای مشترکی که در یک سازمان وجود دارد و همچنین اشاره شده که فرهنگ امری اکتسابی است، نه ذاتی؛ بنابراین میتوان عنوان کرد، فرهنگ سازمانی نیز امری اکتسابی بوده است و لازمهی ایجاد بهرهوری در سازمانها است. بهرهوری ریشه در فرهنگ دینی ما دارد و حضرت علی میفرمایند: ((هر کس که دو روزش مثل هم باشد زیانکار است)). یکی از موانع بهرهوری در سازمانها عدم وجود برنامهی مدوّن و طولانیمدت در سازمانها و عدم استفاده از نیروهای مجرب و کارآزموده میباشد. برای افزایش بهرهوری در سازمانها باید فرهنگ دینی در کشور به صورت عملیاتی تعریف شود و موانع موجود حل گردد. آموزش، استفاده از تکنولوژی، استفاده از نیروی مجرب، نظارت مستمر و انجام تحقیقات اقدام پژوهی در سازمانها میتواند مشکلات بهرهوری در سازمانها را کم کند و موجب اصلاح و بهبود کیفیت در سازمانها شود.
کليد واژهها:
فرهنگ سازماني، سلامت سازماني، بهرهوري، نظارت مستمر.
ارتقاي بهرهوری منابع انسانی در آموزش و پرورش از طریق افزایش تناسب برنامههای آموزشی کوتاهمدت با نیازهای آموزشی
لطفعلی جباری
چكيده
ارتقاي بهرهوري در تمامي زمينهها از چالشهاي اساسي سازمانهاي معاصر است. در اين زمينه منابع انساني نقش استراتژيك دارند. بهرهوري منابع انساني از طريق برنامههاي آموزشي كه داراي ساز و كارمنطقي باشند، ارتقا مييابد. از طرف ديگر برنامههاي آموزشي خود زماني داراي بهرهوري خواهند بود كه مبتني بر نيازهاي آموزشي شغلي باشند. در اين راستا مقالهي حاضر ميزان تناسب برنامههاي آموزشي كوتاهمدت با نيازهاي آموزشي دبيران را مورد بررسي قرارداده، بهرهوري منابع انساني را از اين منظر مورد نقد قرار مي دهد.
ماهيت تحقيق حاضر توصيفي و روش انجام تحقيق پيمايشي است. جامعهي آماري شامل 5730 نفر از دبيران استان آ. ش بودند كه از ميان آنها 360 نفر نمونه انتخاب شده است. دادهها و اطلاعات مورد نياز بوسيلهي پرسشنامه جمع آوري گرديده است و براي تعيين نيازهاي آموزشي از فن AHP يا تحليل سلسله مراتبي نيازها استفاده شده است. از نتايج تحقيق اينكه بين برنامههاي آموزشي مصوب سال 1385 و نيازهاي آموزشي دبيران تناسب وجود دارد، اين نتايج در رابطه با سه بخش دانش و مهارتهاي قبلازتدريس، حينتدريس و پسازتدريس است. نكتهي نهايي اينكه ايجاد يا افزايش تناسب بين آموزشهاي منابع انساني و نيازهاي آموزشي آنان، راهبردي مناسب براي ارتقاي بهرهوري نيرويانساني و ساير منابع سازماني آموزش وپرورش است.
کليد واژهها:
بهرهوري، برنامهريزي آموزشي، نيازهاي آموزشي.
نقش آموزش و پرورش در رشد و شکوفایی استعدادعمومی خلاقیت براساس برداشت اقتصادی از بهرهوری
دکتر ناصر خامنه
چکیده :
بهرهوری هرچند در اصل مفهومی فراتر از معنای محدود اقتصادی دارد، اما در عمل در معنای سوددهی اقتصادی کاربرد دارد. حال با توجه به اینکه تربیت نمیتواند اهداف خود را در این معنای تنگ محصور نماید، سؤال آن است که با توجه به سلطهي اندیشهي بهرهوری در عصر حاضر چه سرنوشتی در انتظار آرمانهای بزرگ تربیتی، در پرورش همه جانبه استعداد عمومی خلاقیت در انسانها است؟ این مقاله درصدد آن است که نشان دهد که چگونه با محدودکردن معنای بهرهوری مفهوم خلاقیت نیز که بسیار وسیع است منحرف میگردد تا آنجا که خود عناصر اصلی نظام آموزشی و در رأس آنها معلمها به دلیل تحت فشار قرارگرفتن از جانب گروههای غیر تربیتی خود در قالب عوامل مانع خلاقیت ظاهر میگردند.
کلید واژهها:
بهرهوری، نیروی انسانی، خلاقیت، برنامهریزی آموزشی، کار.
رابطه مهارتهای سه گانه مدیران با میزان بهرهوری آنان از دیدگاه معلمان مقطع ابتدایی مناطق صوفیان و شبستر در سال تحصیلی 87-86
فریده خوش نظر صوفیانی
دکتر اسداله خدیوی
چکیده
هدف از این پژوهش " بررسی رابطهي مهارتهای سهگانه مدیران با بهرهوری آنان در مدارس از دیدگاه معلمان زن و مرد مقطع ابتدايی مناطق صوفیان و شبستر " ميباشد.
روش تحقیق پژوهش حاضر توصیفی و پیمایشی بوده و جامعه آماری پژوهش شامل همهي معلمان زن و مرد به تعداد 503 نفر میباشد که در سال تحصیلی 87-86 در مدارس ابتدایی مشغول هستند. نمونه آماری تحقیق با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه کوکران به تعداد 218 نفر، 115 نفر زن و103 نفر مرد تعیین شده و با روش تصادفی طبقهای نسبتی انتخاب شده است.
ابزار جمع آوری اطلاعات در این تحقیق شامل دو پرسشنامه محقق ساخته می باشد که پرسشنامه اول دارای 24 سوال ميباشد که برای تعیین میزان مهارتهای مدیریتی (فنی ـ ادراکی ـ انسانی) مدیران مدارس و پرسشنامهي دوم دارای 17 سوال بوده و برای تعیین میزان بهرهوری مدیران طراحی و اجرا شده است. برای تعیین روایی پرسشنامهها از روایی وابسته به محتوا استفاده شده و با مراجعه به متون علمی و نظریه های مربوط به سوالات پژوهش متن پرسشنامهها تنظیم و در اختیار افراد متخصص تعلیم و تربیت، استاد راهنما و مشاور قرار گرفته و پس از انجام اصلاحات لازم پرسشنامهها مورد تأیید قرار گرفتهاست. برای سنجش پایایی پرسشنامهها از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده است که پایایی پرسشنامهي اول 85/0 = و پرسشنامهي دوم 77/0 = بدست آمده است. دادههای بدست آمده از طریق فنون آمار توصیفی و استنباطی مورد تحلیل قرار گرفته است. چون توزیع متغیرهای پژوهش (مهارتهای مدیریتی مدیران و بهرهوری با استفاده از آزمون کولموکروف ـ اسمیرنوف غیرنرمال تشخیص داده شد. برای آزمون سؤالهای پژوهش و فرضیهها از آزمونهای ناپارامتریک چون ضریب همبستگی اسپیرمن و جهت بررسی تفاوت میانگینهای دو گروه از آزمون u منویتنی استفاده شده است. کلیه فرایند تحلیل دادهها توسط نرم افزار spss انجام گرفته است. نتایج نشان داد که:
1- وضعیت مهارتهای مدیران مورد مطالعه قرار گرفته و معلمان بهرهوری آنان را در مدارس ابتدايی در حد بالاتر از زیاد ارزیابی کردهاند.
2- بین مهارت فنی، ادراکی و انسانی مدیران و بهرهوری آنان در مدارس رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد يعني هرچقدر میزان مهارتهای مدیران بالاتر باشد میزان بهرهوری آنان در مدارس ابتدايی افزایش مییابد.
3- بين مهارتهای مدیریتی مدیران مناطق صوفیان و شبستر تفاوت معنی داری وجود دارد که مهارتهای مدیریتی مدیران در شبستر بیشتر است.
4- در بهرهوری مدیران در مناطق صوفیان و شبستر، با توجه به اینکه میانگین رتبهها نزدیک به هم میباشند و نتـــایج آزمــون نیــز معنــادار نیست، تفاوت معناداری وجود ندارد.
5- همچنین مهارتهای مدیران با توجه به جنسیت آنان متفاوت میباشد و مدیران مرد نسبت به مديران زن از مهارت بيشتري برخوردار هستند، ولي در بهرهوری از نظر جنسیت تفاوت معناداری دیده نمیشود.
کليد واژهها:
بهرهوري، مهارتهاي مديران، مهارت ادراكي، مهارت انساني و فني.
شبکههای الکترونیکی معلمان یک مرکز یادگیری جامع برای توسعه قابلیتهاي حرفهای معلمان
محمد علی رستمی نژاد
مریم ایزی
چكيده:
در عصر دانایی محور فناوری اطلاعات ماهیت وسیله - هدف پیدا نموده است. دانش، اطلاعات حرفهای و قابلیتهای تکنولوژیکی نیروی انسانی هر جامعه، رمز بقا و توسعهیافتگی آن میباشد، در این راستا پرورش این قابلیتها در معلّمان و دانشآموزان به عنوان منابع انسانی امروز و فردای جامعه، نقش کلیدی را در افزایش بهرهوری آنان دارد. از طرفی فناوری ارتباطات و اطلاعات برای رسیدن به این اهداف وسیلهای مفید و کارآمد میباشد. این مقاله برای توسعهي حرفهای معلّمان بهطور عام و قابلیتهای تکنولوژیکی آنان به طور خاص توجه به شبکههای الکترونیکی معلّمان را ضروری دانسته و پیشنهاداتی برای طراحی، اجرا و ارزشیابی آن در آموزش و پرورش ایران ارائه نموده است به نحوی که بتوان از این شبکهها به عنوان وسیله و هدف استفاده نمود و رویکردهای یادگیری رفتارگرایی را به ساختنگرایی، یادگیری رقابتی را به یادگیری مشارکتی تبدیل نمود و زمینهي انتقال از مراکز آموزشی به مراکز یادگیری حرفهای را فراهم ساخت.
كليد واژهها:
فناوري اطلاعات، منابع انسانی، شبکههای الکترونیکی معلّمان، مراکز یادگیری، تربیت معلم، آموزش ضمن خدمت.
خلاقیت و نوآوری و بهرهوري نیروی انسانی
میکائیل رسولزاده
چکیده
بهرهوری عبارتست از بدست آوردن حداکثر سود ممکن با بهرهگیری و استفادهي بهینه از نیروی کار، توان، استعداد و مهارت نیروی انسانی، زمین، ماشین، پول، تجهیزات، زمان، مکان و…به منظور ارتقاي رفاه جامعه است. برخلاف پندار برخی افراد بهرهوري فقط برای صنایع نیست بلکه بهرهوري سطوح مختلفی دارد و همهي افراد در همه سطوح نقش دارند یعنی اینکه افراد میتوانند با تفکر، ابداعات و نوآوریهای خود عملاً در چند سطح گوناگون موثر واقع گردند، سطوح مختلف بهرهوري ازسطح فرد شروع و تا سطح جهانی تداوم دارد. بهرهوري از جذابترین مباحث مورد توجه مدیران و سازمانهای نوآور است. آموزش و پرورش با داشتن ظرفیتهای نامحدود خود بایستی پیشرو این مهم باشد که به جد تمام عوامل تاثیرگذار در بهرهوري را در اختیار دارد، ولی بیتوجهی به فکرهای خلاق و مبتکر، مقاومت افراد در مقابل تغییرات و عدم تمایل به ترک برخی عادات، غرق شدن در روشها و تکنیکها و تغییر باورهای فکری، بلند پروازی و بیتوجهی به مسائل بهظاهر کوچک و راهحلهای خرد در آموزش و پرورش و در بین معلّمان به عنوان نیروهای اصلی ما را بر آن داشت تا به «بررسي ميزان استقبال معلّمان از نوآوريهاي آموزشي و عوامل موثر برآن » با اهداف كلي: مشخص كردن ميزان استقبال معلّمان از نوآوريهاي آموزشي و شناسايي عوامل مؤثر بر استقبال معلّمان از نوآورهاي آموزشي. اهداف اختصاصي: 1- مشخص كردن نقش عوامل فردي (شخصي) نظير سابقهي تدريس، جنس، رشتهي تحصيلي و پايهي تدريس درميزان استقبال معلّمان از نوآوريهاي آموزشي. 2- مشخص كردن نقش عوامل محيطي نظير ( قابليت دستيابي به نوآوريهاي آموزشي، تسهيلات لازم براي اجراي نوآوريها، تمايل به همرنگي و همگوني) دراستقبال معلّمان از نوآوريهاي آموزشي. 3- تعيين رابطهي بين عوامل سازماني نظير( عضويت در گروههاي علمي، فرهنگي، آموزشي و تربيتي، مشاركت در تصميم گيريها، كاربست سيستم پيشنهادات) و استقبال معلّمان از نوآوريهاي آموزشي. 4- تعيين نقش عوامل انگيزشي ( رضايت شغلي، وجود تفكر واگرا، اعتماد بهنفس، بهبود سيستم پرداخت و تشويق ) در استقبال معلّمان از نوآوريهاي آموزشي كه اهداف فوق به صورت فرضيههاي تحقيقي تدوين شدهاند، جامعهي آماري اين تحقيق معلّمان منطقهي ميانه با تعداد 1971 نفر ميباشدكه تعداد نمونهي آماري 322 نفر محاسبه شده و از سيستم نمونهگيري سيستماتيك استفاده شده است. از نظريه هاي مككلهلند، گيليفورد، ترز، ادواردو بونو، جونيپر و... به تناسب فرضيههاي تحقيق در تدوين چهار چوب نظري استفاده كرده ايم. برای آزمون معناداری بین متغیرها در آمار استنباطی از آزمون مجذورکای(2χ ) وضريب توافقي C پيرسون استفاده شده است. درآمار توصيفي از مقايسه و تحليل درصدها و مقادير سطري و ستوني و جداول توافقي استفاده كرده ايم. اكثر فرضيههاي تحقيق در سطح معناداري (01/0 =a) با 99 درصد اطمينان تاييد شدهاند.
کليد واژهها:
خلاقيت، نوآوري، بهرهوري و سيستم پرداخت.
چشم اندازی بر درگاههای یادگیری الکترونیکی:مروری بر مفاهیم، نظرات و تجارب
رسول زوارقی
چکیده
هدف این مقاله معرفی درگاهها به عنوان یکی از ابزارهای تحقق یادگیری الکترونیکی است. در این مقاله سعی میشود با بر شمردن فرصتها و تهدیدهای فنآوریهای جدیدی چون اینترنت، به مباحثی در زمینهی استفاده از درگاههای یادگیری الکترونیکی به منظور ارائهی یک فراگیری بهینه اشاره شود. به عبارت دیگر این درگاهها با قابلیتهای اطلاعاتی و ارتباطی کارآمدی که دارند توانایی جامهی عمل پوشانیدن به مفاهیم نوین یادگیری چون سازندهگرایی، یادگیری فعال و مشارکتی را دارا هستند. این مقاله با مروری بر تجارب، نظریات و مفاهیم مرتبط به درگاهها و یادگیری الکترونیکی نوعی ارتباط میان این دو برقرار میشود.
کليد واژهها:
يادگيري الکترونيکي، سازنده گرايي، يادگيري فعال و مشارکتي.
آموزش و یادگیری سازمانی و بهرهوری نیروی انسانی
در آموزش و پرورش
حسین شعبانی
چکیده:
استفادهي هر چه بیشتر از سرمایه گذاریها، هدفی است که همیشه و در همه جوامع مد نظر بودهاست. این مفهوم را به تعبیر علمی می توان بهرهوری نامید. بهرهوری، نسبت ستانده به داده است و منظور از آن دست یابی به بیشترین و بهترین بازده است. بهرهوری در حقیقت یک باور و نگرش فکری است که بر اساس آن انسان می تواند کارها و وظایفش را بهتر از قبل انجام دهد. نیل به بهرهوری در جوامع امروزی ارتباط مستقیم و تنگاتنگ با پیشرفت و توسعه یافتگی آنها دارد.
دو مفهوم کارایی و اثربخشی دو عنصر مهم بهرهوری به شمار می روند عوامل متعددی از معیارهای بهرهوری محسوب می شوند. در یک دسته بندی کلی این معیارها را میتوان به دو دستهي کمی و کیفی تقسیم نمود. محاسبهي بهرهوری سازمانهایی که محصول آنها (برونداد) کمی است آسانتر صورت میگیرد. لیکن در مورد سازمانهایی که وظایفشان از نوع خدماتی، آموزشی، هنری و اموری از این قبیل است تبدیل برون داد به ارزش پولی کمی دشوار است.
کاهش بهرهوری در سازمانها به عواملی از قبیل اقتصاد ناکارآمد، مقررات ناکارآمد دولتی، منابع انسانی ناکارآمد، مدیریت ناکارآمد، منابع انسانی غیر متخصص و ناکارآمد ارتباط دارد.
مطالعات و بررسی علل مربوط به کاهش بهرهوری نشان میدهد که بخش عمدهي ناکار آمدی سازمانها متوجه علت انسانی است. نتایج برخی مطالعات حاکی از هم بستگی مثبت بسیار قوی بین آموزش و بهرهوری است. هر کشوری که دارای نیروی انسانی آموزش دیده بیشتری بوده و در این زمینه سرمایهگذاری بیشتری نموده است از بهرهوری و به تبع آن رشد اقتصادی بالاتری نیز برخوردار بودهاست. افزایش نیروی انسانی متخصص در سازمانها در مقایسه با هرگونه افزایش دیگری ارزش افزوده را به مراتب بیشر ارتقا می دهد.
کلید واژهها:
بهرهوری، کارآیی، ارزشافزوده، سازمان آموزشی، بهبود کیفیت، اثر بخشی، بهسازی سازمانی، نیرویانسانی، منابع انسانی.
بهسازی و بهرهوری مدرسه از طريق تعميمبخش يادگيری
دکتر عباس صادقی
اردشیر ابراهیمی
چکیده
فرايند يادگيری در توسعه ی فردی و اجتماعی و بهبود مدارس جايگاه خاصی دارد. بهبود مدارس بحث جديدی نيست و همزاد ايجاد سازمان های بشری است كه در جستجوی بهتر كردن وضع موجود است. روش های متعددی برای بهسازی مدارس وجود دارد كه يكي از مهم ترين آن ها از طريق تعميم دادن فرايند يادگيری است.
در اين مقاله ابتدا تعريف بهسازی سازمان، سپس روش ها و مفروضات بهبود و بهسازی مدارس كه شامل توجه به مدارس به عنوان يك نظام اجتماعی، توجه به بهسازی كل مدرسه و توجه به ارتباط بين بهسازی منابع انساني و يادگيری است، آورده شده است. بعد از آن به ويژگی های عمومی مدارس با يادگيری تعميم يافته پرداخته شده و نيز بر عمل كردن به يادگرفته ها، خلاقيت، تحقق اهداف، ايجاد فرصت ها، حوزه ها و زمينه های يادگيری فعاليت گروهی و جمعی تأكيد شده است. سپس توضيحات كلي در رابطه با تعميم يادگيری به سطوح مختلف كه شامل يادگيری دانش آموزان، يادگيری معلمان، يادگيری كاركنان، يادگيری سازماني و يادگيری مديران است، در مدارس ارائه شده است. در پايان نيز عوامل مؤثر بر عملياتی كردن تفكر و تعميم يادگيری در مدارس مورد توجه قرار گرفته و بر نقش مديران مدارس به عنوان نقش محوری و توجه به فرهنگ همكاری و تشريح مساعی با توجه به زمينه های رسمی و غير رسمی يادگيری و همچنين توجه به ساختار سازمانی مناسب تأكيد شده است.
كليد واژه ها:
سازمان، آموزش، بهسازی، تعمیم، یادگیری.
چالش بهرهوري در نظام آموزش و پرورش و راهکارهای آن
زهرا فروتنی
چکیده
درعصردانش و اطلاعات، نهاد آموزش و پرورش درکنار نهاد آموزش عالي، رسالت خطيري را در جهت مديريت دانش و تأمين سرمايههاي فکري، فرهنگي، آموزشي و پژوهشي جوامع بر عهده دارد. اين رسالت درکشور ما به دليل توسعه کمي سازمان آموزش و پرورش و نيز به دليل جايگاه والاي تعليم و تربيت از ديدگاه آموزهها و فرهنگ اسلامي، از ارزش و اهميت مضاعفي برخوردار است. از اين رو لازم است نظام آموزش و پرورش کشور از نظر ميزان توفيق در تحقق اهداف و رسالت وجودي خود و نيز ميزان کارايي در نيل به اين هدف مورد مطالعه قرار بگيرد تا چالشها و تنگناهاي موجود شناسايي و راهکارها و راهبردهاي لازم در جهت بهرهوري بيشتر، ارائه گردد. اين مقاله در نظر دارد، با نگاهي بر مباني نظري مقولات آموزش، يادگيري، مديريت دانش و بهرهوري، در قالب ارائه نمونه هاي موفقي از يادگيري پويا و خلاق در سازمان هاي يادگيرنده، اين مقوله ها را با رويكرد سيستمي در سازمان آموزش و پرورش مورد بحث و بررسي قرار دهد و ضمن شناسايي چالشها و مسائل پيش رو، راه كارها و پيشنهادهايي را در جهت ايجاد تحول، پويايي و بهرهوري بيشتر در نظام آموزش و پرورش کشور ارائه نمايد.
کليد واژهها:
آموزش، يادگيري، مديريت دانش و بهرهوري.
مهندسي ارزش در توسعه منابع انساني آموزش و پرورش
حسن مظاهري
چكيده
تغيير و تحولات روز افزون در جوامع بشري، مديران و كارشناسان را بر آن داشته است كه براي دستيابي به اهداف سازماني، با رويكردي نوين براي دستيابي به نتايج با كيفيت و با صرف كمترين هزينه و زمان، برنامه ريزي و اقدام نمايند.
يكي از كارآمدترين رويكردها و نگرشهاي نويني كه سازمانها و نظامهاي اداري و آموزشي را در اين زمينه ياري مينمايد استفاده از تكنيك ‹‹ مهندسي ارزش›› است كه بعنوان يكي از كار آمدترين روشهاي اقتصادي در عرصهي فعاليتهاي بشر، شناخته شده و نوآوري و جنبههاي كاربردي آن، باعث تمايز اين روش از روشهاي سنتي و متعارف كاهش هزينهها ميگردد.
از آنجا كه آموزش كاركنان آموزش و پرورش يكي از كليديترين مؤلفههاي توسعه منابع انساني در اين دستگاه عظيم به حساب ميآيد بكارگيري تكنيك ‹‹ مهندسي ارزش ›› در فرايندها و فعاليتهاي آموزش نيروي انساني باعث كاهش هزينهها و افزايش كارآيي، كيفيت و اثربخشي آموزشها خواهدشد.
استفاده از ظرفيتهاي موجود، صرفهجويي در هزينهكردها ، مصرف بهينهي منابع انساني و مالي ، تغيير نگرش در اجراي فرايندها و امور جاري، توجه به كيفيت بخشي و اثربخشي آموزش و بهرهوري درآموزش منابع انساني و بطور كلي بكارگيري روشها و فنوني كه ضمن تضمين كيفيت، كاهش هزينهها را در بر داشته باشد از الزامات بكارگيري مهندسي ارزش در آموزش منابع انساني است.
كليد واژهها:
توسعه منابع انساني، بهرهوري، مهندسي ارزش، آموزشهاي كوتاهمدت، كيفيتبخشي.
مطالعه تطبيقي بهرهوري نيروي انساني در آموزش و پرورش
فرخ نادري بني
الياس طادي بني
چکيده:
براي بررسي و مطالعهي تمامي مسائل و مشكلات صنعتي و اجتماعي لازم است هستههاي مطالعه و تحقيق و تفكر و تعقّل در سازمانها بهويژه سازمان آموزش و پرورش بوجود آمده، مورد آموزش و پرورش قرارگيرد و راهحلهاي منطقي براي رفع مشكلات آنها يافت شود. شرايط دروني آموزش و پرورش دقيقاَ مورد بررسي واقع شده و بر مبناي مطالعات تطبيقي مديريت، بهرهوري نيروي انساني ارتقا داده شود.
شرايط بهرهوري نيروي انساني يك كشور با كشوري ديگر فرق مي كند. چنانكه بافتهاي دروني سازمان بخصوص سازمان آموزش و پرورش با توجه به گستردگي آداب و رسوم، اخلاق و رفتار،
دستهبنديها و گرايشهاي متفاوت شهرها و روستاها كه آموزش و پرورش متأثر از آنهاست با هم فرق ميكنند. اين تفاوت هاي بافتي نخست به شناخت محيط پرداخته، سپس وارد مرحلهي عمل مي گردد.
پس از سالها تحقيقات، دانشمندان صاحبنظر به اين نتيجه رسيدهاند كه تنها نيازهاي انسان به ماديات خلاصه نشده بلكه نيازهاي رواني- عاطفي كارمندان نيز بايد در نظر گرفته شود. مسألهي انسانيت يكي از مسائلي است كه توجّه مديران به آن در نظام مديريت لازم و ضروري است و استفاده از فكر و انديشهي سالم انسانها با حفظ شخصيت انساني، در پيشرفت امور و بهرهوري نيروي انساني تأثير بسزايي دارد.
کليد واژهها:
بهرهوري، نيازهاي رواني و عاطفي، مطالعات تطبيقي.
رابطه بین شیوههای تصمیمگیری مدیران و سلامت سازمانی با بهرهوری معلّمان مدارس شهرستانهای بوکان و میاندوآب
دکتر فتاح ناظم
مهرداد میرزایی
چکیده
هدف اساسی پژوهش حاضر، بررسی رابطهي بین شیوههای تصمیمگیری مدیران و سلامت سازمانی با بهرهوری معلّمان مدارس شهرستانهای بوکان و میاندوآب در سال تحصیلی 1385 است. تعداد 237 نفر مدیر و 708 نفر معلّم به روش تصادفی انتخاب شدند. ابزار سنجش مشتمل بر پرسشنامههای سلامت سازمانی OHI، روشهای تصمیمگیری محقق ساخته و بهرهوری محقق ساخته بر اساس مدل اچیو است. پرسشنامهي روشهای تصمیمگیری روی مدیران و پرسشنامههای بهرهوری و سلامت سازمانی به طور هم زمان روی سه نفر از معلمان اجرا گردید. نتایج حاصل از تحلیل واریانس یک راهه و آزمون t نشان داد که: 1- بین سلامت سازمانی مدارس و روشهای تصمیمگیری مدیران رابطه معنادار وجود دارد، 2- بین روشهای تصمیمگیری مدیران و بهرهوری مدارس آنان رابطه معناداری وجود دارد و 3- بین سلامت سازمانی و بهرهوری رابطه وجود دارد.
کلید واژه :
شیوههای تصمیمگیری، سلامت سازمانی، بهرهوری
بررسي ابعـاد، مؤلفهها، كاركـردها و انواع فرهنـگ سـازماني مؤثر بر بهرهوري نيروي انساني در آمـــوزش و پـــرورش
سهراب یزدانی
یوسف نجفی
چكيده :
فرهنگ براي سازمان حكم شخصيت براي فرد را داشته، زير بناي اساسي جهت تحول و تغيير در سازمان تلقي ميشود. فرهنگ سازماني به عنوان مجموعهاي از باورها و ارزشهاي مشترك بر رفتار و انديشهي اعضاي سازمان اثر ميگذارد و ميتواند نقطهي شروعي براي حركت، پويايي و ارتقاي بهرهوري سازماني و يا مانعي در راه پيشرفت و اثربخشي سازمان به شمار آيد.
نظام آموزش و پرورش كه كيفيت و عملكرد نيروي انساني، عامل اصلي كارآيي و اثربخشي و به تبع آنها بهرهوري آن بوده، زماني ميتواند يك نظام بهرهور و اثربخش باشد كه فرهنگ سازمانی حاکم برآن یک فرهنگ سالم، قوي، پويا، يادگيرنده و ناب باشد. در تحليـل فـرهنگ سازماني بهرهور در نظام آموزشي لازم است در يك فرآيند دو سويه از بيرونيترين سطح فرهنگ به عميقترين سطح آن رفته و بالعكس از عميقترين سطح به بيرونيترين سطح فرهنگي حركت كرد و براي درك و تبيين علت هر رفتار و عملي در راستاي بهرهوري و عدم بهرهوري سازماني، به سراغ مفروضات اساسي سازمان رفته و دليل هر رفتاري را چه اثر بخش و كارآمد چه غيربهرهور استخراج و تفسیر كرد و نمود عيني هر باور، اعتقاد و مفروضهاي را كه متضمن بهرهوري سازماني است، در اعمال و رفتار افراد سازماني جستجو كرد.
در ايـن مقاله با استفاده از روش مطالعهي كتابخانهاي ضمن مرور مختصری بر مفاهيم فرهنگ سازماني و بهرهوري نيروي انساني در نظام آموزشي، ابعاد، مؤلفهها، ويژگيها، كاركردها و انواع فرهنگ سازماني را در ارتباط با بهرهوري نيروي انساني در آموزش و پرورش مورد بررسي قرار داده و فرهنگ سازماني سالم، مثبت، هم افزا ، تحول گرا ، قوي و ناب را در آموزش و پرورش به عنوان بستره و رويكرد ارتقاي بهرهوري نيروي انساني در نظام آموزشی به همراه نقش بیبدیل رهبری سازمان در این خصوص و همچنين عوامل مؤثر بر آن مورد بحث قرار گرفته است.
كليد واژهها:
فرهنگ سازماني، بهرهوري نيروي انساني، كارآيي، اثر بخشي، آموزش و پرورش، سلامت سازمانی، تحول سازمانی، قدرت فرهنگ، فساد اداری، دانش و یادگیری سازمانی، رهبری فرهنگ سازمانی، ارزشها و مفروضات بنيادين.